Vize Tekeli İddiası: Gateway ve Halis Ali Çakmak'ın Yükselişi Erişim Engeliyle Durdu

Türkiye'deki vize süreçlerinde yaşanan yoğunluk ve randevu karaborsası, milyarlarca liralık bir ekosistemin ticari ağlarını gün yüzüne çıkardı. Uluslararası bir araştırmaya göre, küresel vize işlem devi VFS Global'in Türkiye'deki ortağı olarak gösterilen Gateway ve sahibi Halis Ali Çakmak'ın ticari yükselişi dikkat çekiyor. İklimlendirme şirketlerinden vize hizmetlerine uzanan bu serüvenin, 2019 yılında yapılan yönetmelik değişiklikleri ve dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile bağlantılı olduğu iddiaları gündeme geldi.

soL Haber'in Lighthouse Reports ile ortaklaşa yürüttüğü çalışma, Gateway'in 2011'de 800 bin TL olan sermayesini hızla artırarak yüz milyonlarca liralık bir güce ulaştığını ortaya koydu. Bu büyümenin, sadece ticari başarıyla değil, aynı zamanda siyasi ilişkilerle de desteklendiği öne sürülüyor. Vatandaşların vize ücretleri, zorunlu seyahat sigortası dayatmaları ve randevu karaborsası gibi sorunlarla karşı karşıya kaldığı bu sistem, Rekabet Kurumu ve Ticaret Bakanlığı'nın da incelemesine girdi. Ancak, bu durumu detaylandıran 'Vize İmparatorluğu' adlı yazı dizisi, yayınlandıktan kısa süre sonra 'milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması' gerekçesiyle erişim engeline takıldı.

Halis Ali Çakmak'ın Ticari Geçmişi

Halis Ali Çakmak'ın iş hayatı, 1997'de Okmeydanı'nda kurulan Ekorad Isı Değiştiricileri ile başladı. Şirketin kurucuları arasında Malta uyruklu Emanuel Baldacchino ve Halis Ali Çakmak bulunuyordu. Bu şirketin ortakları arasında yer alan Malta uyruklu isimlerin, daha sonra 'Paradise Papers' belgelerinde off-shore şirketlerle ilişkilendirildiği belirtiliyor. Halis Ali Çakmak'ın adı da bu sızıntılarda Malta'da kurulu bir turizm şirketiyle birlikte geçti. Ekorad'ın ortak olduğu bir diğer yapı ise 2002'de kurulan Aurora Araç Klima'ydı. Bu şirket, 2006'da Ares Araç Klima olarak isim değiştirdi ve Halis Ali Çakmak da şirketin ortakları arasına katıldı.

Gateway'in Yükselişi ve Sermaye Artışı

2009 yılında isim değiştirerek Gateway Vize Hizmetleri adını alan Ares Araç Klima, kısa sürede VFS Global'in Türkiye'deki vize başvuru merkezlerini açmaya başladı. Şirketin sermayesi yıllar içinde büyük bir hızla arttı. 2011'de 800 bin TL olan sermaye, 2018'de 34,9 milyon TL'ye, 2021'de ise 150 milyon TL'ye ulaştı. Bu sermayenin büyük bölümünün Halis Ali Çakmak'ın elinde olduğu, kalan kısmının ise aile üyeleri arasında paylaştırıldığı belirtiliyor.

Diğer Şirketler ve Malta Ağı

Halis Ali Çakmak'ın yönetiminde yer aldığı veya kurduğu başka şirketler de bulunuyor. Inter Foods Services, Electra Eos Teknoloji İnşaat, Gateway Sigorta Aracılık Hizmetleri, Gatewayx Services Danışmanlık, Gateway International Vize ve Danışmanlık Hizmetleri, Gatexen Petrol Enerji ve Fortius Bilişim Mühendislik Hizmetleri gibi şirketlerin de Talimhane'deki bir apartmanda kayıtlı adresleri bulunuyor. Bu şirketlerin bazılarının ortakları arasında aile üyeleri ve Malta uyruklu kişiler yer alıyor. Golden Gateway Holding Anonim Şirketi ise 100 milyon TL sermayesiyle dikkat çekiyor.

AKP ile İlişkiler ve Yönetmelik Değişikliği

Halis Ali Çakmak'ın vize süreçlerinde 'rakipsiz' hale gelmesinde, 2019 yılında yapılan bir yönetmelik değişikliğinin etkili olduğu öne sürülüyor. 30 Nisan 2019'da Resmi Gazete'de yayımlanan Vize Aracılık Hizmeti Alınmasına İlişkin Yönetmelik ile şirketlere yetki verme yetkisi dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'na verildi. Bu yönetmelik, aracı hizmeti verecek kuruluşu belirleme yetkisini bakana tanıyordu.

Daha önce 2016 yılında Irak'ta vize hizmetleri konusunda Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu tarafından görevlendirildiğini belirten Çakmak, bu konuda kendisine şükranlarını iletmişti. Ayrıca, Halis Ali Çakmak'ın sahibi olduğu Golden Gateway Holding'in, Mevlüt Çavuşoğlu'nun mütevelli heyetinde yer aldığı Hamdullah Emin Paşa Vakfı'na ait Alanya Üniversitesi'nin işletmesini devralması da dikkat çekiyor.

Rekabet Kurumu'ndan VFS'ye İnceleme

Bu gelişmelerin ardından Rekabet Kurumu'nun da VFS Global'e yönelik bir inceleme başlattığı ve 'rekabetçi baskı' tespiti yaptığı belirtiliyor. Kamuoyunun şeffaflık beklediği bu devasa vize sisteminin arka planındaki iddialar, erişim engeliyle gündemden düşürülmeye çalışılsa da tartışmalar sürüyor.