Şi Cinping'den 7 Yıl Sonra Pyongyang'a Kritik Ziyaret

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iki günlük bir ziyaret için Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti'ne (KDHC) gidiyor. Bu ziyaret, Şi'nin yaklaşık yedi yıl sonra Pyongyang'a yapacağı ilk temas olacak. Ziyaret, KDHC'nin Rusya ile askeri ilişkilerini derinleştirdiği ve Kore Yarımadası'nda tansiyonun yükseldiği bir dönemde gerçekleşmesiyle dikkat çekiyor.

Çin, KDHC ile Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması'na sahip tek müttefiki konumunda bulunuyor. Ancak son yıllarda iki ülke arasındaki ilişkiler, özellikle COVID-19 salgını sürecinde ticaretin durma noktasına gelmesi ve Pyongyang'ın Rusya ile askeri bağlarını güçlendirmesiyle inişli çıkışlı bir seyir izledi.

Çin'in Tek Savunma Anlaşması ve Tarihsel Bağlar

Şi'nin bu ziyareti, Çin ve KDHC arasındaki tarihi Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması'nın 65. yıldönümü öncesine denk geliyor. Bu antlaşma, Çin'in başka bir ülkeyle imzaladığı ve hala yürürlükte olan tek savunma anlaşması olma özelliğini taşıyor. İki ülkenin askerleri, 1950'lerin başındaki Kore Savaşı'nda Güney Kore'ye karşı omuz omuza mücadele etmişti.

Ancak son dönemde askeri işbirliğinde öne çıkan ülke Rusya oldu. KDHC'nin Ukrayna'daki savaşta Rusya'ya destek için önemli miktarda mühimmat sağladığı ve Moskova ile Pyongyang'ın 2024'te karşılıklı savunma anlaşması imzaladığı biliniyor.

Pekin'in Stratejik Dengesi

Geçen yıl eylül ayında Pekin'de düzenlenen askeri geçitte Çin Devlet Başkanı Şi, Rusya Devlet Başkanı Putin ve KDHC lideri Kim Jong-un'un yan yana görüntülenmesi, ABD öncülüğündeki küresel düzene karşı yeni bir güç bloğu oluşumu olarak yorumlanmıştı. Ancak bu üçlü arasındaki ilişkiler, ortak çıkarlara rağmen hassas bir dengeyi koruma çabası içinde ilerliyor.

Çin, Rusya ve KDHC'den farklı olarak ABD ile en azından ticari alanda stratejik ilişkisini sürdürmeyi hedefliyor. Şi'nin Pyongyang ziyareti, ABD Başkanı Donald Trump'ın Pekin'e yaptığı ziyaretin ve Şi ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından gerçekleşiyor. Trump daha önce KDHC lideri Kim Jong-un ile yeniden bir araya gelme arzusunu sıklıkla dile getirmişti.

Nükleer Meselede Değişen Perspektifler

Kore Yarımadası'nın nükleer silahlardan arındırılması konusunda Pekin ve Washington'un geçmişteki ortak tutumu zayıflamış durumda. Altılı Görüşmeler döneminde ABD ve Çin, KDHC'nin nükleer programına karşı ortak bir diplomatik zemin bulmuştu. Bugün Washington bu hedefi vurgulamaya devam ederken, Pekin konuyu daha çok “siyasi çözüm” ve “gerilimin azaltılması” ekseninde ele alıyor. Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong, Şi ve Trump'ın KDHC'nin nükleer silahsızlanmasını görüştüğüne dair iddiaları yalanladı.

Japonya Faktörü ve Güvenlik Kaygıları

KDHC'nin geçtiğimiz hafta yeni bir nükleer malzeme üretim tesisi tanıttığı ve Kim Jong-un'un nükleer cephaneliğin “katlanarak” artırılması çağrısı yaptığı biliniyor. Ancak uzmanlar, Şi'nin bu ziyarette önceliğinin nükleer müzakerilerden çok, Çin'in Kuzeydoğu Asya'daki güvenlik çıkarları olacağını değerlendiriyor. Pekin yönetimi, özellikle Japonya'nın savunma politikasındaki değişimlerden duyduğu rahatsızlığı dile getiriyor ve Tokyo'nun daha aktif savunma çizgisini “yeni militarizm” olarak nitelendiriyor.