Suriye'de Yeni Yönetim Ekonomik Dönüşümü Başlattı: Sübvansiyonlar Kaldırıldı, Yoksulluk Derinleşti
Batılı devletlerin desteklediği Beşar Esad sonrası Suriye'de Ahmed Şara yönetimi, ekonomik liberalleşme adı altında elektrik ve ekmek sübvansiyonlarını kaldırdı. Kamu işletmelerinin özelleştirilmesi ve kamu emekçilerinin işten çıkarılması planlanırken, halkın alım gücü düştü.
Suriye'de Beşar Esad yönetiminin ardından iktidara gelen Ahmed Şara yönetimi, ülkenin kamusal ekonomisini dönüştürme yönünde adımlar atmaya başladı. Yeni yönetim, elektrik ve ekmek gibi temel ihtiyaçlara yönelik sübvansiyonları kaldırma, kamu işletmelerini özelleştirme ve devlet kadrolarını küçültme gibi adımlarla "ekonomik liberalleşme" ve "yeniden inşa" programını hayata geçiriyor. Ancak bu politikaların, savaş ve yaptırımlarla zaten yoksullaşmış halk üzerinde daha ağır faturalar yarattığı belirtiliyor.
Kamusal Kazanımlar Tasfiye Ediliyor, Halkın Yükü Artıyor
Uzun yıllar Batılı güçlerin hedefinde olan Beşar Esad yönetimi döneminde, Suriye ekonomisi kamu sektörü üzerine kuruluydu. Devlet, ekmek, akaryakıt, elektrik, sağlık ve eğitim gibi temel alanları sübvansiyonlarla destekleyerek düşük gelirli kesimlerin temel ihtiyaçlara erişimini sağlamaya çalışıyordu. Savaş, yaptırımlar ve ekonomik eşitsizlikler nedeniyle bu sistem zamanla aşınsa da, temel hizmetlere erişim önemli ölçüde sürüyordu.
Ancak 2011'de başlayan çatışmalar sürecinde Batılı devletler ve bazı Körfez ülkeleri tarafından desteklenen silahlı grupların yükselişiyle birlikte siyasi dengeler değişti. El Kaide'nin Suriye kolundan doğan Heyet Tahrir Şam (HTŞ) lideri Ahmed Şara, Batılı başkentler tarafından "geçiş dönemi cumhurbaşkanı" olarak sunuldu. Şara yönetiminin iktidara gelmesiyle birlikte yaptırımların kaldırılması ve Körfez sermayesinin ülkeye davet edilmesi gibi gelişmeler yaşandı.
Yeni yönetim, "ekonomik liberalleşme" adı altında attığı adımlarla kamusal hizmetleri piyasaya bırakma eğiliminde. Elektrik ve ekmek sübvansiyonlarının kaldırılması, Suriye lirasındaki değer kaybıyla birleşince milyonlarca kişinin alım gücünü daha da düşürdü. Örneğin, Şam'ın güneyinde yaşayan 56 yaşındaki Fatima, daha önce 300 Suriye lirası ödediği elektrik için şimdi yaklaşık 13 bin 500 lira ödemek zorunda kaldığını belirtiyor. Bu rakam, eşinin bir aylık maaşını aşmış durumda. Yeni ön ödemeli sayaç sisteminde parasını önceden yatıramayan hanelerin elektriğinin kesileceği de ifade ediliyor.
Kamu Sektörü Küçültülüyor, Enerji Altyapısı Yabancılara Açılıyor
Ahmed Şara yönetiminin ekonomi programı sadece sübvansiyonların kaldırılmasıyla sınırlı değil. Yönetim, kamu çalışanlarının yaklaşık üçte birini işten çıkarmayı ve devlet işletmelerini özelleştirmeyi planladığını duyurdu. Bu çerçevede, Baas dönemi devletçi ekonomik modelinin ortadan kaldırılarak özel sermayeye dayalı bir düzen kurulacağı açıkça ifade ediliyor.
Suriye'nin elektrik altyapısının yeniden yapılandırılması için Katar merkezli UCC Concession Investments öncülüğündeki bir konsorsiyumla 7 milyar dolarlık bir anlaşma imzalandı. Bu konsorsiyumda Türkiye'den Kalyon GES Enerji Yatırımları ve Cengiz Enerji ile ABD merkezli Power International USA da yer alıyor. Sübvansiyonların kaldırılmasıyla artan elektrik tarifelerinin, bu yabancı şirketlerin enerji sektöründen daha fazla kar elde etmesini sağlamayı amaçladığı değerlendiriliyor.
Ülkenin enerji, liman, ulaşım ve kamu hizmetlerinin yabancı sermayeye açılması, "yeniden inşa" programının merkezinde yer alıyor. Fransa ve Türkiye gibi ülkelerin patronlarla birlikte Şam'a ziyaretler gerçekleştirmesi de Batı'nın ve bölgesel aktörlerin bu ekonomik dönüşümdeki rolünü gösteriyor.
Bu gelişmeler, Batı medyasında uzun süre dile getirilen "Esad giderse Suriye halkı özgürleşecek ve refaha kavuşacak" anlatısının, halkın mevcut ekonomik koşulları karşısında sorgulanmasına neden oluyor.
