İran-ABD Geriliminde Yeni Dönem: Hürmüz Sonrası Babülmendep Tehdidi Küresel Ticareti Vurabilir

ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını genişletme tehdidi, gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmak amacıyla ülkenin güney kıyıları ve Hürmüz Boğazı çevresindeki onlarca askeri hedefi vurduğunu duyurdu. Bu saldırıların ardından ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın müzakerelere dönmemesi halinde ülkenin enerji altyapısını da hedef alabileceği uyarısında bulundu. Trump'ın açıklamaları, saldırıların askeri hedeflerle sınırlı kalmayabileceği ve sivil altyapıya yönelebileceği endişesini artırdı.

İran'dan Karşılık: Diğer İhracat Koridorları Riski

ABD'nin İran limanları ve petrol terminallerini kapsayan deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koymasına karşılık olarak İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan sert bir uyarı geldi. İran devlet haber ajansı IRNA'nın aktardığı açıklamada, ABD ve müttefiklerinin kullandığı diğer ihracat koridorlarının da kapatılabileceği belirtildi. Devrim Muhafızları, "Bölgesel enerji ihracatı ya herkes tarafından paylaşılır ya da herkesten esirgenir" ifadesini kullanarak, olası bir misillemenin küresel enerji piyasalarını doğrudan etkileyeceği mesajını verdi. Uzmanlar, bu tehdidin Yemen'deki Husi hareketi aracılığıyla Kızıldeniz'in güney girişindeki Babülmendep Boğazı'nı kapatma ihtimaline işaret ettiğini belirtiyor.

Babülmendep Tehdidi ve Küresel Ticaretin Kilit Noktaları

İran'ın açıklamasından önce Yemen'deki Ensarullah (Husiler) Hareketi'nden de Babülmendep Boğazı'na ilişkin doğrudan bir uyarı gelmişti. Husi yetkilileri, Suudi Arabistan'ın saldırılarını sürdürmesi halinde boğazı kapatmaya hazır olduklarını ve bunun petrol fiyatlarını varil başına 200 dolara kadar çıkarabileceğini kaydetti. Bu durum, küresel ticaretin iki kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı'nın aynı anda çatışmaların parçası haline gelmesi riskini ortaya koyuyor.

Babülmendep Boğazı'nın Önemi

• Yemen ile Cibuti ve Eritre arasında yer alan Babülmendep Boğazı, Aden Körfezi'ni Kızıldeniz'e bağlar.
• Asya ile Avrupa arasındaki en kısa deniz ticaret güzergâhının güney kapısıdır.
• Hint Okyanusu ve Aden Körfezi'nden gelen gemilerin Süveyş Kanalı'na ulaşabilmesi için bu boğazdan geçmesi gerekir.
• Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı için de kritik öneme sahiptir.

Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini oluşturduğu düşünüldüğünde, Babülmendep'in de kapanması halinde küresel tedarik zincirlerinde ciddi aksamalar yaşanması bekleniyor. Bu durumun sadece petrol fiyatlarını değil, aynı zamanda Asya ve Avrupa arasındaki konteyner taşımacılığını da olumsuz etkileyeceği öngörülüyor.

İran'dan ABD Üslerine Karşılık Saldırılar

İran, ABD'nin saldırılarına karşılık olarak bölgedeki ABD askeri varlığını hedef aldığını duyurdu. Devrim Muhafızları, Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu'na ait komuta, lojistik ve yakıt tesislerini vurduğunu bildirdi. Ayrıca Kuveyt ve Ürdün'deki ABD askeri tesislerinin de hedef alındığı kaydedildi. Ürdün yönetimi, hava sahasını ihlal eden üç balistik füzenin düşürüldüğünü açıklarken, İran ise bazı ABD saldırılarının Ürdün'deki üslerden gerçekleştirildiğini iddia etti.

Öte yandan, Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari yüklerden yüzde 20 oranında geçiş ücreti alınacağı yönündeki ilk açıklaması, uluslararası tepkiler üzerine geri çekildi. Trump, bunun yerine Körfez ülkelerinden yatırım anlaşmaları yoluyla kaynak sağlamaya çalışacağını belirtti.