Ortadoğu'daki gerilim Avrupa havacılığını tehdit ediyor: Jet yakıtı stokları kritik seviyede
Ortadoğu'daki çatışmaların enerji sevkiyatını aksatması, Avrupa'da jet yakıtı krizi endişesini tetikledi. Bölgedeki stoklar 30 günlük tüketimi dahi karşılamıyor.
Avrupa'da jet yakıtı tedarikinde kritik risk
Ortadoğu bölgesinde devam eden çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik belirsizlikleri, Avrupa'nın enerji güvenliğini ve havacılık sektörünü doğrudan tehdit etmeye başladı. Yaz sezonunun en yoğun dönemine giren kıtada, jet yakıtı stoklarının 30 günlük talebi dahi karşılayamadığı bildirildi. Uzmanlar, yeni bir arz kesintisinin uçuş sayılarında azalmaya ve bilet fiyatlarında artışa neden olabileceği konusunda uyarıyor.
Avrupa'nın yakıt konusunda yaşadığı bu kırılganlık, yıllar içerisinde artan rafineri kapanışları ve dışa bağımlılığın artmasıyla derinleşti. Bölge, ihtiyaç duyduğu jet yakıtının önemli bir kısmını Ortadoğu merkezli sevkiyatlarla karşılıyordu. Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin aksaması, tedarik zincirinde ciddi bir tıkanıklığa yol açtı.
Arz açığı ve stok yetersizliği
Energy Aspects verilerine göre, Avrupa jet yakıtı piyasasında yılın üçüncü çeyreğinde günlük yaklaşık 600 bin varillik bir arz açığı öngörülüyor. ABD ve Asya-Pasifik bölgelerinde arz fazlası bulunmasına rağmen, Avrupa'nın uzak mesafelerden yakıt tedarik etmesi nakliye maliyetlerini ve lojistik baskıyı artırıyor. Haziran ayı başında Avrupa'nın jet yakıtı stokları 38 milyon varil seviyesindeyken, aynı dönemde ABD'nin stoklarının 99 milyon varile ulaştığı kaydedildi.
Yaşanan sıkışıklığı aşmak için Avrupa ülkeleri farklı stratejiler izliyor:
- İthalat kaynakları Kanada, Hindistan, Güney Kore ve Kuveyt gibi ülkelerle çeşitlendiriliyor.
- İtalya gibi ülkeler rafineri üretimlerini artırma yoluna gidiyor.
- Avrupa Komisyonu, krizin derinleşmesi durumunda üye ülkelerin ulusal rezervlerinin eşgüdümlü olarak piyasaya sürülmesini değerlendiriyor.
AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, rezerv kullanımının tek başına yeterli olmayabileceğini belirterek, havayolu şirketlerine yönelik talep azaltıcı önlemler ve uçuş düzenlemelerinin de gündeme gelebileceğini vurguladı. Rusya'ya uygulanan petrol ürünleri yaptırımlarının ardından alternatif pazarlara yönelen Avrupa, Ortadoğu'daki savaşın etkisiyle manevra alanını kaybetmiş durumda. Yakıt maliyetlerinin toplam operasyonel giderlerin yüzde 25'ine kadar ulaştığı havacılık sektöründe, yaşanabilecek yeni bir fiyat artışının doğrudan bilet fiyatlarına yansıması bekleniyor.
