12. Yargı Paketi TBMM'de Kabul Edildi: Noter İşlemleri Dijitalleşiyor, HAGB Yeniden Düzenlendi

Kamuoyunda '12. Yargı Paketi' adıyla bilinen ve yargı sisteminin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı amaçlayan kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenlemelerle icra-iflas hukuku, noterlik işlemleri ve idari yargı alanlarında önemli değişiklikler hayata geçirildi. Ayrıca, tek hakimle görülebilecek davaların kapsamı genişletilirken, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' (HAGB) kurumuna ilişkin hükümler de yeniden ele alındı.

Noterlik İşlemleri ve İdari Yargıda Yenilikler

Yapılan değişikliklerle noterlik işlemlerinin dijitalleşmesi yönünde adımlar atıldı. Noterlik Kanunu'na eklenen düzenlemeye göre, mahkemeler, cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmi kurumlarca noterlik evraklarının incelenmesi sırasında, evrakın onaylı örneği saklanarak aslı ilgili makama gönderilebilecek. Evrakın elektronik ortamda taranıp güvenli elektronik imzayla imzalanarak gönderilmesi mümkün olacak. Bu işlemler için herhangi bir harç, vergi veya ek ücret alınmayacak, sadece posta ve tarife ücretleri geçerli olacak.

İdari yargı alanında ise Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'da değişiklikler yapıldı. Buna göre, parasal değeri 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere ilişkin iptal ve tam yargı davaları, bazı disiplin cezaları, burs, kredi, yurt işlemleri, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, lojman, izin ve uyarma cezalarına dair davalar ile bazı sosyal yardım davaları artık tek hakim tarafından karara bağlanabilecek. Aynı parasal sınırın altındaki vergi davaları da tek hakim yargılamasına tabi olacak.

İstinaf, Temyiz ve HAGB Kurumlarında Güncellemeler

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan düzenlemelerle, bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini değiştirmesi veya maddi hataları düzeltmesi durumunda başvuruyu reddetme yetkisi genişletildi. Usule ilişkin eksiklikler söz konusu olduğunda, bölge idare mahkemeleri dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderebilecekleri gibi, keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma gibi eksiklikleri kendileri tamamlayarak da karar verebilecek.

Temyiz sisteminde de değişiklikler yapıldı. Temyiz kapsamı dışında kalan davalarda bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak verdiği yeni kararlar, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek. Ancak tek hakim tarafından görülen davalar, belirli kanunlar kapsamındaki uyuşmazlıklar ve sadece vekalet ücreti ile yargılama giderlerine ilişkin kararlar için temyiz yolu kapalı olacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' (HAGB) kurumuna ilişkin hükümler, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlendi. Buna göre, sanığa verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde, mahkemece gerekli şartlar oluştuğunda HAGB kararı verilebilecek. Bu karar, müsadere hükümleri hariç sanık hakkında hukuki sonuç doğurmayacak. HAGB kararı verilebilmesi için sanığın daha önce kasten işlenmiş bir suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceğine dair mahkemede kanaat oluşması ve suç nedeniyle oluşan zararın giderilmiş olması gerekmekte. İşkence, eziyet ve kötü muamele gibi suçlarda ise HAGB hükümleri uygulanmayacak.

Danıştay Kanunu'nda yapılan bir diğer değişiklikle, Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin geçiş süresi 23 Temmuz 2026'dan 23 Temmuz 2030'a kadar dört yıl daha uzatıldı. Bu süre zarfında mevcut daire yapısı korunacak ve boşalan üyelikler için her iki üyelik için bir üye seçimi uygulaması askıya alınmaya devam edecek.