Suriye'lilere Çalışma İzni Muafiyeti: Ucuz İş Gücü Kalıcılaşıyor mu?
Türkiye, 'geçici koruma' altındaki Suriyeliler için çalışma izni zorunluluğunu kaldırarak işverenler üzerindeki mali yükü hafifletiyor. Bu adımın, ucuz iş gücünün ülkede kalıcılığını artırması ve geri dönüşleri yavaşlatması bekleniyor.
İktidar, Türkiye'de bulunan ve 'geçici koruma' statüsünde yaşayan Suriyelilerin çalışma izni alma zorunluluğunu kaldırmaya hazırlanıyor. İçişleri Bakanı'nın duyurduğu bu düzenleme, işverenler için çalışma izni harcı, kota ve taban ücret gibi yükümlülükleri ortadan kaldıracak. Bu hamlenin, hem ucuz iş gücünün Türkiye'de kalıcılaşmasını sağlamayı hem de Suriyelilerin ülkesine dönüşünü yavaşlatmayı amaçladığı belirtiliyor.
Suriye'deki iç savaşın başlamasının ardından Türkiye'ye sığınan milyonlarca Suriyeli, ülkeye girişlerinde 'geçici koruma' statüsüyle kabul edildi. Aradan geçen 14 yıla rağmen, yaklaşık 2,2 milyon Suriyeli hâlâ bu statü altında yaşamını sürdürüyor. Mevcut düzenlemeler kapsamında, bu kişilerin yasal olarak çalışabilmesi çeşitli şartlara bağlı bulunuyor. Bu şartlar nedeniyle kayıt dışı çalışma ve düşük ücretler yaygınlaşırken, yeni düzenleme bu tabloyu değiştirmeyi hedefliyor.
İşverenlere Yönelik Maliyetler Kalkıyor
Yeni düzenleme ile birlikte, Suriyeli işçileri istihdam etmek isteyen işverenler önemli maliyetlerden kurtulacak. Mevcut uygulamada, bir işveren bir Suriyeli çalışan için yıllık 13 bin 538 lira çalışma izni harcı ödüyor. Bu tutar 5 yıl için 63 bin 838 liraya kadar çıkabiliyor. Yeni düzenleme ile bu harçlar tamamen ortadan kalkacak.
Ayrıca, her bir yabancı çalışan için en az 5 Türk vatandaşı istihdam etme zorunluluğu olan kota uygulaması da kaldırılacak. Yabancı çalışanlara ödenmesi gereken yasal taban ücretlerin altında bir maaş verme yasağı da Suriyeliler için esnetilecek. Bu durum, mevcut durumda asgari ücretin altında çalıştırılması yasal olmayan Suriyelilerin, artık yaptıkları işe bakılmaksızın asgari ücrete çalıştırılabilmesinin önünü açacak.
Şirketlerin ciro, ihracat hedefi ve ödenmiş sermaye gibi kriterleri sağlama zorunluluğu da bu kapsamdaki Suriyeliler için aranmayacak.
Geri Dönüşler ve Sermayenin Endişeleri
Bakan Mustafa Çiftçi'nin açıklamalarına göre, Suriye'deki siyasi değişimlerin ardından son 1,5 yılda yaklaşık 694 bin Suriyeli ülkesine geri döndü. 2016'dan bu yana ise bu sayı 1,4 milyonu buldu. Buna rağmen Türkiye'de hâlâ 2,2 milyon Suriyeli yaşıyor ve bunların yaklaşık üçte biri Türkiye'de doğmuş durumda.
İktidarın, çalışma izni şartlarını kaldırmaktaki temel motivasyonlarından birinin, ucuz iş gücü olarak görülen Suriyelilerin geri dönüşlerini yavaşlatmak olduğu ifade ediliyor. Sermaye çevreleri ise, Suriyeli göçmenlerin ülkesine dönmesiyle iş gücü maliyetlerinin artmasından endişe duyuyor. Bazı işverenlerin, Türkiye'nin kontrolündeki özel bölgelerde Suriyeli işçileri çalıştırmaya devam etme yollarını aradığı da belirtiliyor.
