Nolan'ın 'Odyssey' Filmi: Homeros'un Destanından Uzaklaşan Anlatı
Christopher Nolan'ın yeni filmi 'Odyssey', Antik Yunan destanını günümüz sinema anlayışına uyarlarken, Homeros'un eserindeki derinlikli toplumsal eleştirileri ve bağlamı göz ardı etmekle eleştiriliyor. Film, özellikle Kiklop Polyphemus sahnesinde yüzeysel bir yaklaşımla Homeros'un anlatısının temelindeki sınıf karşıtlıklarını ve 'medeniyet' algısını ıskalıyor.
Ünlü yönetmen Christopher Nolan'ın merakla beklenen filmi 'Odyssey', geçtiğimiz Cuma günü izleyiciyle buluştu. Film, Antik Yunan dünyasının karmaşık toplumsal dönüşümlerini, tarım ve yerleşik hayata geçiş sancılarını ve bunun yarattığı çatışmaları üç saatlik bir seyirlik haline getirmeyi amaçlıyor. Ancak, eleştirmenler filmin, Homeros'un 'Odysseia' destanındaki derinliği ve bağlamı yeterince yansıtmadığını savunuyor.
Filmin, Bronz Çağı'nda yaşanan toplumsal değişimleri ve çatışmaları ele alırken, olay örgüsünü günümüz Hollywood sinemasının bilindik formüllerine indirgediği belirtiliyor. Kurnazlığıyla bilinen baş karakter Odysseus'un, filmde Amerikan sinemasının Vietnam gazileri anlatılarından tanıdık travma sonrası stres bozukluğu yaşayan, tekdüze bir karaktere dönüştürüldüğü ifade ediliyor. Bu durum, filmin 'bağlamı tamamen bugüne ait kılma' çabasının bir sonucu olarak yorumlanıyor.
Filmin eleştirmenleri, özellikle Kiklop Polyphemus bölümünün görsel anlatımının, İspanyol ressam Goya'nın 'Çocuğunu Yiyen Satürn' tablosuna benzetilmesini yüzeysel bir gönderme olarak değerlendiriyor. Bu tür görsel benzerliklerin, filmin Homeros'un anlatısındaki asıl mesajı ve derinliği kaçırmasına neden olduğu vurgulanıyor. Goya'nın tablosunun modern dünyanın yükselişi dönemindeki hayal kırıklığını yansıttığına karşın, Homeros'un Kikloplar anlatısının tarıma geçişle oluşan sınıfsal düzen ve dışlama mekanizmalarıyla ilgili olduğu belirtiliyor.
Homeros'un Kiklop Anlatısı: Medeniyet ve Dışlama
Homeros'un 'Odysseia' destanındaki Kikloplar bölümü, Antik Yunan dünyasında 'medeniyet' algısının, kimlik inşasının ve sınıfsal karşıtlıklar üzerinden dışlamanın nasıl işlediğini gözler önüne seriyor. Adada tarım yapılmaması, doğanın sunduğuyla yetinilmesi ve 'medeniyet'in temeli olan sınıfsal düzenden eser olmaması, Homeros tarafından eleştiriliyor. Homeros, bu anlatısında adada yaşayanları 'kavrayışları kıt' olarak nitelendirerek ve onları tek gözlü tasvir ederek, Antik Yunan algısındaki dışlama mekanizmasını yansıtıyor.
Nolan'ın filminde ise Kiklop Polyphemus'un, Homeros'taki gibi konuşan, Odysseus ile akıl oyunlarına giren bir karakter yerine, fiziksel olarak abartılmış, 'ucube'leştirilmiş bir canavar olarak tasvir edilmesi, anlatının derinliğini yitirmesine neden oluyor. Bu durum, filmin görsel etkileyiciliğe odaklanırken, destanın ardındaki toplumsal ve felsefi katmanları göz ardı ettiği eleştirisini beraberinde getiriyor.
Derinlik Eksikliği ve Sanatsal Yorum
Yazıda, kitabı okumak yerine filmini izlemenin getirdiği derinlik kaybına dikkat çekiliyor. Bu durumun, 'yeni kuşak hiç okumuyor' gibi kolaycı yaklaşımlarla açıklanamayacağı, asıl sorunun mecraların ötesinde bir derinlik eksikliği olduğu belirtiliyor. Walter Benjamin'in görsel sanatların kopyalanabilirliği ve kitlesel erişim üzerine yaptığı analizlere atıfta bulunularak, Nolan'ın filminin teknik imkanlarına rağmen sınıfsal kibir ve estetik kabızlığın bir çıktısı olabileceği ifade ediliyor. Sanatın, mevcut koşullar içinde yaratma becerisi olduğu vurgulanırken, günümüzde haberlerini sosyal medyadan alan, siyasi olayları meşreplerine göre değerlendiren ve yaşamın temel çelişkilerini ıskalayan bir anlayışın derinliği kaybettiği sonucuna varılıyor.
