2026 İlk Yarısında Vergi Yükü Emekçilerin Sırtında: Gelir Vergisinin Yüzde 92'si Stopajdan Alındı

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2026 yılının ilk altı ayına ilişkin açıkladığı bütçe verileri, vergi gelirlerinin dağılımına dair önemli ipuçları sundu. Ocak-Haziran döneminde bütçe giderleri 1 trilyon 395 milyar lira, gelirler ise 1 trilyon 509 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu tablo, iktidar tarafından bütçe fazlası ve hedeflerin tutturulması şeklinde bir başarı olarak sunulsa da, vergi sisteminin sınıfsal yapısını bir kez daha gözler önüne seriyor. Vergi yükünün büyük bir kısmının yine emekçilerin ve tüketim yapan vatandaşların omuzlarına bindiği görüldü.

Gelir Vergisinde Stopaj Ağırlığı Devam Ediyor

Rapora göre, yılın ilk yarısında tahsil edilen gelir vergisinin yaklaşık yüzde 92'si, yani yüzde 91,52'si stopaj yoluyla elde edildi. Geriye kalan sadece yüzde 6,36'lık kısım ise beyana dayalı olarak tahsil edildi. Bu durum, patronların beyan ettiği vergilerin toplam gelir vergisi içindeki payının yalnızca yüzde 1,71'de kaldığını gösteriyor. Buna karşılık, çalışanların maaşlarından henüz eline geçmeden kesilen stopaj, toplam vergi gelirlerinin yüzde 24,68'ini oluşturarak bütçenin önemli bir finansman kaynağı haline geldi.

Dolaylı Vergiler Yükü Artırıyor

Vergi sisteminin diğer önemli bir ayağını oluşturan dolaylı vergiler, halkın üzerindeki yükü artırmaya devam etti. İlk altı aylık verilere göre, toplam vergi gelirlerinin yüzde 43,76'sı Katma Değer Vergisi (KDV) ve Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) oluştu. ÖTV'nin alt kalemlerine bakıldığında, motorlu araçlardan 359 milyar lira, tütünden 250 milyar lira ve alkolden 74 milyar lira vergi toplandığı görüldü. Petrol ve doğalgaz ürünlerinden alınan ÖTV'de geçen yıla göre yüzde 34,1 oranında bir azalma yaşansa da, diğer kalemlerdeki artışlarla bu kayıp telafi edildi.

Genel olarak dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 59,30 seviyesindeyken, dolaysız vergilerin payı yüzde 40,70'te kaldı. Bu oranlar, Türkiye'de vergi sisteminin ana finansman kaynağının hala tüketim üzerinden alınan dolaylı vergiler olduğunu teyit ediyor. Ekmekten akaryakıta kadar yapılan her harcamanın, bütçeyi finanse eden en büyük kalemlerden biri olmayı sürdürdüğü belirtiliyor.

Yeni Zamlar Kapıda mı?

Açıklanan bütçe verileri, önümüzdeki dönemde yaşanabilecek gelişmelere dair de sinyaller veriyor. Özellikle ÖTV tahsilatının, hem bütçe hedeflerinin hem de geçen yılın aynı dönemindeki artış hızının gerisinde kalması dikkat çekiyor. Petrol ve doğalgaz ürünlerinden alınan ÖTV'deki düşüşün, toplam ÖTV'yi aşağı çeken en önemli etken olduğu ifade ediliyor. Bu durum karşısında, ekonomi yönetiminin yılın geri kalanında tüketiciye yönelik yeni vergiler veya zamlar getirebileceği tahmin ediliyor.