NATO'nun Ukrayna Desteği ve Savunma Harcamaları Avrupa'da Tartışma Yarattı

NATO'nun Ankara Zirvesi'nde alınan Ukrayna'ya yönelik askeri destek ve artan savunma harcamalarına ilişkin kararlar, Avrupa ülkelerinde önemli tartışmalara yol açtı. Zirvede 2026 yılı için Ukrayna'ya 70 milyar avro destek sağlanması ve bu desteğin 2027'de de sürdürülmesi kararlaştırılmıştı. Ancak bu kararlar, bazı ülkelerde bütçe zorlukları ve finansman modelleri konusunda soru işaretleri doğurdu.

Çekya'dan Ukrayna Paketine Katılmama Kararı

Zirvede alınan kararların ardından ilk itiraz Çekya'dan geldi. Çekya Başbakanı Andrej Babis, ülkesinin NATO üyelerinin üzerinde uzlaştığı 70 milyar avroluk Ukrayna askeri destek paketine katılmayacağını duyurdu. Babis, her ülkenin kendi kararını verecek olmasını takdir ettiğini belirterek, Çekya'nın bu tutara katkı sağlamayacağını ifade etti. Buna karşın Babis, Ukrayna'ya ABD silahlarının sağlanmasını öngören ayrı bir paket kapsamında küçük ve tek seferlik bir katkı yapacaklarını da sözlerine ekledi. Çekya'nın bu çıkışı, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin zirvenin "büyük bir birlik duygusu" yarattığı yönündeki açıklamalarının hemen ardından gelmesi dikkat çekti. Çekya, geçen yıl NATO'nun Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'nın (GSYH) yüzde 2'si düzeyindeki savunma harcaması hedefini karşılayamamıştı.

Avrupa'da Savunma Harcamaları ve Bütçe Baskısı

NATO'nun savunma harcamalarını artırma yönündeki çağrıları, Avrupa ülkelerinin bütçeleri üzerinde ek bir baskı oluşturuyor. NATO üyeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısıyla, 2035'e kadar savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma hedefini kabul etti. Bu hedef, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın 2025'teki toplam harcama düzeyinin iki katından fazlasına denk geliyor. Ancak bu hedefe ulaşma konusunda Avrupa içinde farklılıklar göze çarpıyor. Almanya, Polonya, Litvanya ve Estonya gibi ülkeler savunma harcamalarını artırma konusunda daha istekli görünürken, İngiltere, Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde mali sınırlamalar ve siyasi itirazlar öne çıkıyor.

İngiltere'de Finansman Krizi

NATO hedeflerinin finansmanı konusunda en dikkat çekici örneklerden biri İngiltere'de yaşanıyor. The Guardian gazetesinin aktardığına göre, İngiltere Hazine Bakanlığı, NATO'ya verilen savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 3,5'ine çıkarma taahhüdünün nasıl finanse edileceğine dair resmi bir analiz yapmadı. Hazine Bakanı Lucy Rigby, ek savunma harcamalarının finansmanının "gelecek başbakanın" kararı olacağını belirtti. Parlamentodaki komisyonlara verdiği yanıtta, hangi harcama kalemlerinden vazgeçilmesi gerekeceğine dair bir analiz yapılıp yapılmadığı sorusuna "Hayır" yanıtını verdi. Komisyonda, hedefe ulaşmak için yaklaşık 30-40 milyar sterlinlik ek kaynağa ihtiyaç duyulabileceği ve bunun tüm gelir vergisi oranlarında 3-4 puanlık bir artışa denk gelebileceği belirtildi. İngiltere hükümeti, savunma harcamalarını gelecek parlamento döneminde GSYH'nin yüzde 3'üne, 2035'e kadar ise yüzde 3,5'ine çıkarma taahhüdünde bulunuyor. Ancak bu hedefe hangi takvimle ve hangi kaynakla ulaşılacağı henüz belirsizliğini koruyor.

Ankara Zirvesi'nde verilen "birlik" mesajlarının ardından, savunma harcamalarının finansmanı konusunda yaşanan bu tartışmalar, ittifak içinde fatura kavgasının sürdüğünü gösteriyor. Yeni savunma harcaması hedefleri, Avrupa ülkelerinde sadece askeri harcamaları değil, sosyal harcamaları, vergileri ve bütçe açıklarını da yeniden gündeme getiriyor.