ABD ve İran İsviçre'de Görüştü: Hürmüz ve Lübnan İçin Mekanizma Kurulacak

ABD ve İran arasında, gerilimin yüksek olduğu bir dönemde İsviçre'nin Bürgenstock bölgesinde üst düzey görüşmelerin ilk turu sona erdi. Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde, tarafların nihai bir anlaşmaya ulaşmak için 60 günlük bir yol haritası üzerinde uzlaştığı bildirildi. Görüşmelerin teknik boyutu İsviçre'de devam edecek.

Hürmüz Boğazı ve Lübnan İçin Yeni Mekanizmalar

Görüşmeler sonucunda, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir iletişim hattı kurulması ve Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir mekanizma oluşturulması konusunda anlaşmaya varıldı. Bu mekanizmaların, iki ülke arasındaki tansiyonu düşürme çabalarının önemli bir parçası olduğu belirtiliyor.

Anlaşma kapsamında, siyasi düzeyde süreci denetleyecek bir “üst düzey komite” kurulacak. Başmüzakereciler bu komiteye düzenli rapor sunacak. Ayrıca, nükleer başlıklar, yaptırımlar, izleme ve uyuşmazlık çözümü gibi konular için ayrı çalışma grupları oluşturulması planlanıyor.

Bu görüşmeler, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik tehditlerini sürdürdüğü ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığı iddialarının ortasında gerçekleşti. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın boğazı kapattığı iddiasını reddederek güvenli geçişin devam ettiğini savundu.

Lübnan Anlaşmasının Kritik Testi Olacak

Anlaşmanın en hassas başlıklarından biri olan Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik “çatışmasızlık hücresi” kurulması, mekanizmanın sahada ne kadar işleyebileceği açısından kritik bir sınav olarak görülüyor. İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Abbas Irakçi, Lübnan'daki savaşın bitirilmesi yönünde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtse de, İsrail'in bölgedeki varlığı ve tarafların doğrudan müzakere masasında yer almaması, mekanizmanın uygulanabilirliğine dair soru işaretleri yaratıyor.

Öte yandan, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığı yönündeki açıklamaları, boğazdan geçen gemi sayısında ciddi düşüşe neden oldu. Denizcilik istihbarat şirketi Windward'a göre, boğazdan geçen gemi sayısı bir günde 35'ten 12'ye düştü. Bu durum, küresel enerji sevkiyatının önemli bir kısmının geçtiği bu stratejik güzergahtaki hassasiyeti bir kez daha gözler önüne serdi.

Görüşmelerin yapıldığı dönemde petrol fiyatlarında düşüş yaşandı. Brent petrol, varil başına 79,44 dolara geriledi.

İran'dan Yaptırım Muafiyetleri ve Varlıklar Açıklaması

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Irakçi, görüşmelerde ülkesinin petrol ve petrokimya ihracatı için muafiyetler, dondurulmuş bazı varlıklarının serbest bırakılması ve kalkınma planlarının başlatılması gibi konularda kazanımlar elde ettiğini ifade etti.

Görüşmeler öncesinde ABD Başkanı Trump'ın, İran'a Hürmüz Boğazı'nı kapatmaları halinde “ülkeniz kalmaz” şeklinde tehditlerde bulunduğu iddia edilmişti. İran'ın yarı resmi Tesnim haber ajansı, bu tehditler üzerine İran heyetinin doğrudan görüşmeyi reddettiğini, ancak mesajların arabulucular aracılığıyla iletildiğini öne sürdü. ABD'li bir diplomat ise İran heyetinin görüşmeleri terk etmediğini ve konu başlıklarının ele alındığını belirtti.