ABD'den 60 Ülkeye Ek Gümrük Vergisi: Gerekçe 'Zorla Çalıştırma'
ABD, Türkiye ve Çin dahil 60 ülkeye yönelik yeni gümrük vergileri uygulamaya başladı. Ticaret Bakanı, bu adımla küresel işçi refahını artırmayı hedeflediklerini söylerken, AB'den tepki gecikmedi.
ABD yönetimi, Türkiye ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin de aralarında bulunduğu 60 ülkenin ithal ürünlerine ek gümrük vergisi getirdiğini duyurdu. ABD Ticaret Bakanı'nın açıklamasına göre, bu yeni vergilerin temel gerekçesi olarak “zorla çalıştırma yasağı” gösterildi. Bu adımın, küresel ölçekte çalışanların refahını artırmayı amaçladığı iddia edildi.
Daha önce çeşitli ülkelere yönelik uyguladığı ticari politikalarda farklı gerekçeler öne süren ABD, bu kez uluslararası ticarette insan hakları ihlali olarak nitelendirdiği zorla çalıştırma uygulamalarına karşı harekete geçtiğini belirtti. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, yeni tarifelerin insan hakları ihlali olarak görülen zorla çalıştırmayı düzeltmeye yönelik bir adım olduğunu ve bu sayede dünya genelindeki çalışanların yaşam standartlarının iyileştirileceğini savundu.
ABD Ticaret Kanunu 301. Maddesi Devreye Girdi
Bu yeni düzenleme, ABD'nin küresel ölçekte uyguladığı yüzde 10'luk geçici gümrük vergilerinin süresinin dolmasının ardından geldi. Aralarında Türkiye ve Çin'in de bulunduğu 60 ülkeye yönelik getirilen ek gümrük vergilerinin oranları yüzde 10 ila 12,5 arasında değişiyor. Bu vergiler, ABD Ticaret Kanunu'nun 301. maddesi uyarınca, söz konusu ülkelerin zorla çalıştırma yasağını etkin bir şekilde uygulamadığı iddiasına dayandırıldı.
Türkiye'nin de bu uygulamadan etkilendiği ve üzerine ek yüzde 12,5 gümrük vergisi getirildiği belirtildi. Böylece ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı mevcut gümrük vergisi oranı yüzde 10'dan yüzde 12,5'e yükselmiş oldu. Yeni tarifelerin, ABD'nin petrol, gaz, gübre gibi belirli ürünler dışındaki toplam ithalatının yüzde 99,4'ünü kapsadığı bildirildi.
AB'den Tepki: 'Gerekçe Mantıklı Değil'
Avrupa Birliği (AB) cephesinden bu karara ilk tepki gecikmedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, yeni gümrük vergilerini bir “şok” olarak nitelendirdi ve ABD'nin gerekçesini mantıklı bulmadığını ifade etti. Kallas, AB'deki çalışma koşullarını ve ücretli izin haklarını ABD ile karşılaştırarak, kendi mevzuatlarının işçiler için daha iyi standartlar sunduğunu belirtti.
ABD Ticaret Temsilciliği'nin raporuna göre, Türkiye dahil 54 ülke, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatına yönelik yasağı etkin bir şekilde yürürlüğe koymakta başarısız olarak değerlendirildi. Bu durum, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkenin yüzde 12,5 oranında ek gümrük vergisine tabi olmasına neden oldu. Diğer bazı ülkeler ise yüzde 10'luk oranla vergilendirildi.
Öte yandan, ABD Yüksek Mahkemesi'nin daha önce Trump yönetiminin ulusal acil durum yasası kapsamında getirdiği yüzde 50'ye varan tarifeleri iptal etmesine rağmen, 301. Maddeye dayandırılan yeni vergilerin hukuki açıdan daha sağlam bir zemine oturduğu ve mahkemelerde daha az itiraza uğrayabileceği değerlendirmesi yapılıyor. Petrol, gaz, gübre, çelik, alüminyum ve bakır gibi bazı kritik ürünlerin ise bu yeni vergilerden muaf tutulacağı öğrenildi.
