Türkiye ve Suudi Arabistan'dan İsrail'i Devre Dışı Bırakan Yeni Ticaret Rotası

İsrail'in, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) projesiyle bölgesel bir ticaret merkezi olma hedefi, Gazze'de yaşanan olaylar ve genel güvenlik krizi nedeniyle şimdilik askıya alındı. Bu durum, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerin İsrail'i dışarıda bırakan alternatif ticaret ve ulaştırma projelerine yönelmesine neden oldu.

Alternatif Ticaret Rotaları Geliştiriliyor

Birleşik Krallık merkezli Middle East Eye'da yer alan bir analize göre, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Türkiye ve Irak, mevcut güvenlik ortamı nedeniyle IMEC projesinin ertelenmesi için girişimlerde bulundu. Bu çabaların sonuç vermesiyle birlikte, İsrail'i devre dışı bırakan yeni güzergahlar üzerinde çalışmalar yoğunlaştı. Projeye resmi olarak son verilmemiş olsa da, pratik anlamda İsrail'in rolü ikinci plana itildi.

Yeni Rotada Türkiye ve Irak Önem Kazanıyor

2023 G20 Zirvesi'nde duyurulan IMEC projesi, Hindistan'dan Körfez'e, oradan da İsrail'in Hayfa Limanı aracılığıyla Avrupa'ya uzanacak bir ticaret hattı olarak planlanmıştı. Ancak Gazze'deki savaş, İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki normalleşme sürecinin durması ve artan güvenlik riskleri, projenin fiilen askıya alınmasına yol açtı. Bu gelişme üzerine, İsrail'i dışarıda bırakan yeni rotalar gündeme geldi.

Bu kapsamda, Haziran ayında Türkiye ile Suudi Arabistan arasında, Osmanlı döneminden kalan Hicaz Demir Yolu'nun Ürdün ve Suriye üzerinden yeniden canlandırılmasına yönelik bir mutabakat zaptı imzalandı. Eş zamanlı olarak BAE, Irak ve Suriye üzerinden Körfez limanlarına ulaşacak yeni ticaret koridorları üzerinde çalışmalara başladı. Irak'ın öncülük ettiği Kalkınma Yolu Projesi de Basra'daki Büyük Faw Limanı'nı Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlamayı hedefliyor. Bu sayede, ticaretin Akdeniz'e İsrail üzerinden geçmeden ulaşması amaçlanıyor.

Hayfa Limanı'nın Kapasite ve Güvenlik Sorunları

Analizde, İsrail'in Hayfa Limanı'nın mevcut kapasitesinin, Körfez ticaretini Avrupa'ya taşıyacak ölçekte yetersiz kaldığı belirtiliyor. Limanın yıllık yaklaşık 1,5 milyon konteyner elleçleme kapasitesi olduğu ifade ediliyor. Ayrıca, savaş dönemlerinde limanların ve enerji altyapısının saldırılara maruz kalma riski, yatırımcılar nezdinde güvenlik endişelerini artırarak projelerdeki güveni zayıflatıyor.

İran Faktörü ve Alternatif Yatırımlar

Bölgesel ticaretin önündeki önemli engellerden biri olarak İran'ın varlığı gösteriliyor. Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası krizlerin, hem Körfez ülkelerini hem de enerji ticaretini doğrudan etkileme potansiyeli bulunuyor. Bu durum karşısında BAE ve Suudi Arabistan, Türkiye'nin de dahil olduğu alternatif boru hatları ve yeni liman yatırımları ile bu dışa bağımlılığı azaltma stratejisi izliyor.