Meclis Komisyonundan Geçen Teklifle Üniversitelerde Yeni Düzenlemeler: Öğrenci Affı ve Diğer Yenilikler

TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu'nda kabul edilen yeni kanun teklifi, Türkiye'deki yükseköğretim sistemine yönelik önemli değişiklikler getiriyor. AK Parti milletvekillerinin sunduğu teklif, öğrenci affı beklentilerini karşılamanın yanı sıra öğretim üyelerinin çalışma koşullarından disiplin soruşturmalarına kadar birçok alanda yeni düzenlemeler içeriyor. Yükseköğretim Kanunu ve ilgili diğer kanunlarda yapılacak değişiklikler, üniversite hayatının işleyişini yeniden şekillendirmeyi amaçlıyor.

Öğrenci Affı ve Akademik Kadrolara Yönelik Düzenlemeler

Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, azami öğrenim süresi sonunda mezun olamayan öğrencilere yönelik ek sınav hakkı tanıması. Buna göre, intörnlük eğitimi dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları tüm teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Bu düzenleme, mezuniyet imkanını kaçıran öğrencilere ikinci bir şans sunmayı hedefliyor. Ayrıca, teorik derslerde başarılı olup uygulamalı eğitim veya intörnlük eğitimini tamamlayamayanlara da bu eğitimleri tamamlama imkanı tanınacak. Ancak, ara sınıf öğrencilerinin azami öğrenim süresini doldurmaları durumunda ek sınav hakkı verilmeyecek.

Akademik kadrolara yönelik de önemli düzenlemeler yapıldı. Yaş haddini doldurmalarına rağmen belirli bölümlerde görevlerinde kalmalarında fayda görülen öğretim üyeleri, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanana kadar ikişer yıllık sözleşmeli sürelerle çalıştırılabilecek. Bu düzenleme ile deneyimli akademisyenlerin bilgi birikiminden daha uzun süre yararlanılması amaçlanıyor. Sözleşmeli öğretim üyelerinin özlük haklarının korunması ve kadrolu öğretim üyeleriyle uygulama birliğinin sağlanması da hükme bağlandı.

Disiplin Soruşturmaları ve Yaptırımlarda Yeni Dönem

Kanun teklifi, disiplin soruşturmalarının yürütülmesine ilişkin usul ve esasları da yeniden düzenliyor. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları dikkate alınarak yapılan bu düzenlemelerle hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri güçlendirilecek. İfadeye davet yazılarında hakkındaki iddiaların açıkça belirtilmesi, savunmaya davet yazılarında ise eylemin ve karşılığı olan disiplin cezasının net olarak bildirilmesi zorunlu hale getirilecek. Savunma hakkından vazgeçmiş sayılma durumu ve soruşturma evrakını inceleme hakkı gibi konular da netleştirildi.

Akademik çalışmalarda etik ihlallere karşı da yaptırımlar artırıldı. Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından üretilmiş yayın ve çalışmalarını atama, yükselme gibi süreçlerde kullananlar hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanacak. Bu fiillere aracılık edenler veya başkaları adına yapanlar da aynı cezayla karşılaşacak.

Vakıf Üniversiteleri ve Ortak Çalışma Modelleri

Teklifle, vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik idari yaptırımlar ve önlemler de detaylandırıldı. Fiil ve işlemlerin ağırlığına göre uyarma, program açma taleplerinin askıya alınması, öğrenci kontenjanının kısıtlanması, öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin geçici olarak durdurulması veya kaldırılması gibi yaptırımlar uygulanabilecek. Faaliyet izninin kaldırılmasına yol açan gerekçeler 3 yıl içinde ortadan kaldırılamazsa, kurumun faaliyet izni iptal edilerek garantör bir devlet üniversitesine devredilebilecek.

Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) aracılığıyla fikri mülkiyet haklarının ticarileşmesine yönelik düzenlemeler de yapıldı. Yükseköğretim kurumları, TTO sermayesinden karşılanmak üzere buluşların hak sahipliğini TTO adına devredebilme kararı alabilecek. Bu durumda elde edilen gelirin üçte biri kuruma, üçte biri ise buluşu yapana ödenecek. Ayrıca, birden fazla yükseköğretim kurumu, ortak bir ofis kurarak teknoloji geliştirme ve ticarileşme süreçlerini hızlandırma imkanına kavuşacak. Devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında da yerleşke ve akademik birimler kurabilecek, bu birimlerde görev yapacak personel ise Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarından görevlendirme veya yerel istihdam yoluyla sağlanacak.

Sağlık alanındaki düzenlemeler kapsamında, yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri için ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığı'ndaki emsallerinin ödeme oranına eşitlenecek. Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine katkıları dikkate alınarak ek ödemeden yararlanmaya devam edecek.