Kansere Karşı Devrim Niteliğinde Önleyici Aşı: Denemeler Başlıyor

İngiliz bilim insanları, kanser tedavisinde devrim yaratabilecek, önleyici nitelikte bir aşı geliştirdi. Oxford Üniversitesi ve ilaç firması Moderna iş birliğiyle hayata geçirilen proje, özellikle genetik olarak kanser riski yüksek bireylerde bağırsak ve yumurtalık kanserini engellemeyi amaçlıyor. Covid-19 aşılarında başarıyla kullanılan mRNA teknolojisi, ilk kez kanseri önleme amacıyla bir aşıda kullanılacak. Bu tarihi denemeler için ilk hasta uygulamalarının bu yaz başlaması planlanıyor.

Gizli Tehlikeye Karşı Kalkan

Geliştirilen aşı, öncelikli olarak 'Lynch sendromu' olarak bilinen kalıtsal bir rahatsızlığa sahip kişileri hedef alıyor. İngiltere'de her 300 kişiden birinde görülen bu genetik durum, DNA onarımından sorumlu genlerin hasar görmesiyle ortaya çıkıyor. Lynch sendromu taşıyan bireylerde bağırsak kanseri riski yaşam boyu yaklaşık yüzde 80 artarken, yumurtalık, rahim, mide ve pankreas gibi diğer kanser türlerine yakalanma olasılıkları da oldukça yüksek. Bu geni taşıyan tahmini 175 bin kişiden sadece küçük bir kesiminin durumunun farkında olması dikkat çekiyor. Yeni aşı, bu kişilerin vücudunda henüz kanser oluşmadan, 'kanser öncesi' evredeki anormallikleri tespit edip önlemeyi amaçlıyor.

Bağışıklık Sistemini Kanserle Savaşmaya Hazırlıyor

mRNA teknolojisiyle üretilen aşı, geleneksel yöntemlerden farklı bir mekanizma ile çalışıyor. Vücuda zayıflatılmış virüs yerine, bağışıklık sisteminin yanıt oluşturması için genetik talimatlar gönderiliyor. Uzmanlar, aşının adeta bir 'kullanım kılavuzu' gibi davranarak bağışıklık sistemini eğittiğini belirtiyor. Bu sayede vücudun savunma mekanizması, Lynch sendromunun tetiklediği hücre mutasyonlarını kansere dönüşmeden önce tanıyıp yok edebilecek. Aşının etkinliğini sürdürmesi için zaman içinde hatırlatma dozlarına ihtiyaç duyulabileceği öngörülüyor.

Tüm Kanser Türleri İçin Umut Işığı

Bu yaz başlayacak ilk aşamada, hastalar üzerinde en uygun dozaj belirlenecek ve aşının güvenliği titizlikle test edilecek. Çalışmanın çok merkezli ikinci aşamasının ise 2027 yılında daha geniş bir katılımla gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Bilim insanları, aşının yalnızca Lynch sendromlu hastaları korumakla kalmayıp, daha önce kanser geçirmiş bireylerin yeniden kansere yakalanma riskini de azaltabileceğini vurguluyor. Bu denemelerden elde edilecek başarı ve bağışıklık verilerinin, gelecekte genetik yatkınlığı olmayan daha yaygın kanser türlerine karşı da aşı geliştirilmesinin önünü açması bekleniyor.