Hürmüz Krizi ve Savaşlar Elektrik Fiyatlarını Nasıl Etkiledi? Küresel Piyasalar Ayrıştı
ABD-İran geriliminin ve Kızıldeniz'deki olayların tetiklediği Hürmüz Boğazı'ndaki LNG sevkiyatı aksamaları, küresel elektrik piyasalarında fiyat ayrışmasına yol açtı. Bazı ülkelerde fiyatlar artarken, yenilenebilir enerjiye yatırım yapanlar daha az etkilendi.
ABD ile İran arasındaki gerilim ve Kızıldeniz'deki olayların ardından Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatındaki aksamalar, küresel enerji piyasalarında arz şokunu tetikleyerek elektrik fiyatlarına farklı etkiler yarattı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporuna göre, doğal gaz fiyatlarının LNG'ye duyarlı olduğu ve toptan elektrik fiyatlarını belirlediği ülkelerde artışlar yaşanırken, yenilenebilir enerji kaynakları ve yerli gazın güçlü olduğu ülkelerde fiyat baskısı sınırlı kaldı.
LNG Bağımlılığı ve Doğal Gaz Santrallerinin Rolü Fiyatları Belirledi
IEA raporuna göre, 2 Mart ile 16 Temmuz tarihleri arasında Asya spot LNG fiyatları kriz öncesi seviyelere göre ortalama yüzde 65, Avrupa'nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF ise yüzde 50'den fazla yükseldi. Bu artışların elektrik piyasalarına yansımasında iki temel faktör öne çıktı: Ülkelerin doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından ne ölçüde etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin payı.
Japonya'da mart ayında LNG fiyatlarındaki yaklaşık 40 dolarlık artış, üçüncü çeyrek elektrik vadeli fiyatlarında yaklaşık 75 dolarlık bir yükselişe neden oldu. Avrupa'da ise doğal gaz fiyatlarındaki yaklaşık 30 dolarlık artış, İtalya'da elektrik vadeli fiyatlarında yaklaşık 60 dolar, Birleşik Krallık'ta 40 dolar ve Almanya'da 30 dolar artış olarak görüldü. Avrupa Birliği'nde yılın ilk yarısında ortalama toptan elektrik fiyatı megavatsaat başına yaklaşık 105 dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde İtalya'da fiyatlar yüzde 18, Almanya'da ise yüzde 17 arttı.
Buna karşın, güçlü rüzgar ve güneş enerjisi üretimi ile yüksek hidroelektrik rezervuar seviyelerine sahip İspanya'da elektrik fiyatları aynı dönemde yüzde 16 geriledi. AB genelinde ise ortalama toptan elektrik fiyatı, bir önceki yıla göre yüzde 15'lik bir artış gösterdi.
Yenilenebilir Üretim ve Batarya Kapasitesi Fiyat Baskısını Sınırladı
Küresel LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına etkisini sınırlayan ülkelerde yenilenebilir enerji kaynaklarının ve batarya depolama kapasitesinin rolü büyük oldu. Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası'nda ortalama toptan elektrik fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 30 düşerek megavatsaat başına 49 dolara indi. Yeni batarya kapasiteleri, talebin yoğun olduğu akşam saatlerine elektrik aktarımını sağlayarak pahalı doğal gaz ve kömür santrallerinin kullanımını azalttı.
Hindistan'da ise ithal LNG'nin elektrik üretimindeki sınırlı rolü sayesinde Orta Doğu'daki savaşın spot elektrik fiyatları üzerindeki etkisi belirgin olmadı. Ülkede ortalama toptan elektrik fiyatı ilk yarıda yüzde 7 düşerek megavatsaat başına 48 dolara geriledi.
ABD'de ise küresel LNG fiyatlarına kıyasla daha uygun maliyetli yerli doğal gaz kaynakları, fiyat şokunun elektrik piyasasına yansımasını sınırladı. Ocak ayındaki aşırı soğukların etkisiyle ABD'de ilk yarıdaki toptan elektrik fiyatları yüzde 10 artarak megavatsaat başına 52 dolara ulaştı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi, yılın ikinci yarısında ortalama toptan elektrik fiyatının yüzde 8 düşerek megavatsaat başına yaklaşık 48 dolara inmesini bekliyor.
IEA'ya göre, Kuzey Amerika'daki yeni LNG sıvılaştırma projeleri, diğer ihracatçıların üretim artışı ve yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payının büyümesi, mevcut krizin etkisinin 2022'deki enerji kriziyle kıyaslandığında daha sınırlı kalmasına katkıda bulundu.
