ABD'nin İddiası: Çip Makinesi Çin'e Ulaştı mı? ASML ve Hollanda'dan Açıklama
ABD'nin, dünyanın en gelişmiş çip üretim makinelerinden birinin Çin'e ulaştığı iddiası teknoloji dünyasında yankı buldu. Makinenin tek üreticisi ASML ve Hollanda hükümeti iddialara yanıt verdi.
ABD Ticaret Bakanlığı'ndan gelen ve dünyanın en gelişmiş mikroçiplerini üreten ekstrem ultraviyole (EUV) litografi makinelerinden birinin Çin'e ulaşmış olabileceğine dair iddialar, teknoloji ve jeopolitik dengeler açısından önemli bir tartışma başlattı. Hollandalı ASML şirketinin tekelinde bulunan bu makineler, insan saçından binlerce kat ince devreleri silikon plakalara işleyebilme yeteneğine sahip. Bu makinelerin Çin'e satışı ise uluslararası ambargolarla yasaklanmış durumda.
ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in yaklaşık 400 milyon dolar değerindeki bu makinelerden birinin Çin'e ulaşmış olabileceği yönündeki açıklamaları üzerine, ASML şirketi bu iddiaları kesin bir dille reddetti. Şirket, hizmet dışı bırakılanlar dahil olmak üzere ürettikleri 340 EUV makinesinin tam konumunu bildiklerini ve bu makinelerin hiçbirinin Çin'de bulunmadığını belirtti. ASML, bu denli hassas makinelerin nakliyesinin yalnızca kendileri tarafından gerçekleştirilebildiğini ve kurulumlarının da kendi mühendisleri tarafından yapıldığını vurguladı.
ASML'den İddialara Net Yanıt, Hollanda'dan Açıklama
ASML'nin açıklamaları, ABD'nin endişelerini gidermeye yetmedi. Ancak Hollanda Ticaret Bakanı Sjoerd Sjoerdsma, ABD'yi bir sorun olmadığı konusunda ikna etmeye çalıştığını ifade etti. The Economist'e konuşan Sjoerdsma, Hollanda hükümetinin ABD'nin iddiasını soruşturmadığını ve soruşturulması gereken bir durum olması halinde gerekli adımların atılacağını belirtti. Gazetenin görüştüğü kaynaklar ise iddianın doğrulanmamış olmakla birlikte temelsiz de olmadığını ifade etti. Uzmanlar, makine parçalarının ASML'nin tedarikçileri veya üçüncü taraflar aracılığıyla Çin'e ulaşmış olabileceği ihtimalini dile getiriyor. Bir diğer olasılık ise Çin'in ASML'nin daha eski bir modeli olan derin ultraviyole (DUV) litografi araçlarını geliştirmesi; bu ürünlerin ve parçalarının önemli bir kısmı ihracat kontrollerinin dışında kalıyor. ASML'nin DUV ihracatı, şirketin 2025 gelirinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor.
Çin'in Kendi Çip Teknolojisi Yolculuğu
Bu gelişmeler yaşanırken, Çin'in kendi EUV makinesini geliştirme çabaları da hız kazanıyor. Reuters'ın haberine göre, Çin'in gizli bir laboratuvarda, ASML'nin eski çalışanları ve üçüncü ülkelerden temin edilen parçalarla bir prototip ürettiği belirtiliyor. Bu prototip henüz işlevsel bir çip üretmese de, Çin hükümeti 2028 yılına kadar çalışır durumda yongalar üretmeyi hedefliyor. ABD'nin Çin'in teknolojiye erişimini engelleme çabalarına rağmen, Çin eski nesil DUV makineleriyle zorlu yöntemler kullanarak 7 nanometre seviyesinde çip üretmeyi başarıyor. Çin'in yapay zeka alanındaki ilerlemesini durdurmayı amaçlayan ABD, Avrupa ile birlikte yeni bir tedarik zinciri ve teknoloji ittifakı kurarken, Çin ise 100 binden fazla hassas parçadan oluşan EUV makinelerini ticari olarak üretebilme yolunda çalışmalarını sürdürüyor.
