Fatma Berber'den 5 Kitaplık Hafıza Atlası: "Taştan Düş Yaratmak"

Fatma Berber tarafından kaleme alınan ve Ayrıntı Yayınları'nın Sanat ve Kuram dizisinden çıkan beş kitaplık "Taştan Düş Yaratmak" serisi, kentleri yalnızca somut yapılar ve tarihi olaylar üzerinden değil, aynı zamanda duyguların, kayıpların, seslerin, gündelik yaşamın ve bireysel hikayelerin biriktiği canlı hafıza alanları olarak mercek altına alıyor. Seri, Tokatlıyan Otel'den Galata Kulesi'ne, Botter Apartmanı'ndan Akün Sineması'na uzanan geniş bir güzergah çizerek, resmi tarihin dışında kalmış anlatıları ve görünmeyen özneleri gün yüzüne çıkarıyor.

Şehir Hafızası ve Sanatın Disiplinlerarası Yorumu

Serinin ilk kitabı "Edebiyat", Haziran 2026'da okurla buluştu. Bu kitap, yazı ve anlatı üzerinden şehir, hafıza ve mekân ilişkisini tartışırken; serinin devamı olan "Müzik", "Resim", "Sinema" ve "Şehir" kitapları da benzer soruları farklı sanat disiplinleri aracılığıyla ele alıyor. "Taştan Düş Yaratmak" yalnızca bir araştırma veya söyleşi kitabı olmanın ötesinde, metinlerden oluşan bir sergi ve kişisel arşivlerden meydana gelen açık uçlu bir hafıza atlası olarak tanımlanıyor. Bu kapsamlı çalışma, Ocak 2024 ile Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen yaklaşık yüz söyleşiye dayanıyor. Seride Georgi Gospodinov, Shirin Neshat, Murat Belge, Refik Anadol, Yeşim Ustaoğlu, Bejan Matur, Tanıl Bora, Uğur Tanyeli, Devrim Erbil, Zeynep Tuğçe Karadağ ve İnci Eviner gibi farklı disiplinlerden pek çok sanatçı, yazar, akademisyen, mimar, müzisyen ve araştırmacının görüşlerine yer veriliyor.

Çok Katmanlı Okuma Deneyimi ve Kapsamlı Katılımcı Listesi

Seri, QR kodları aracılığıyla okurlara dönemin müziklerine, özel hazırlanan Spotify listelerine, arşiv videolarına, dijital içeriklere ve yapay zekâ destekli deneysel çalışmalara ulaşma imkânı sunuyor. Bu sayede okuma deneyimi, metnin sınırlarını aşarak ses, görüntü ve dijital içeriklerle zenginleşen çok katmanlı bir hafıza yolculuğuna dönüşüyor. "Taştan Düş Yaratmak", geçmişe duyulan bir nostaljiden ziyade, kaybolmuş seslerin, görünmeyen insanların ve yeterince özne olamamış hikayelerin izini sanat aracılığıyla süren uzun soluklu bir proje olarak öne çıkıyor.

Serinin diğer kitapları da şu konulara odaklanıyor:

• "Müzik": Kaybolmuş sesleri, şehirlerin işitsel hafızasını ve müziğin mekân üretme biçimlerini araştırıyor.
• "Resim": Görsel hafızanın katmanlarını, şehirlerin tuvallere ve imgelere nasıl dönüştüğünü sorguluyor.
• "Sinema": Mekânın beyazperdedeki yansımalarını ve görüntünün hatırlama biçimlerimizi nasıl şekillendirdiğini inceliyor.
• "Şehir": Tüm bu tartışmaları bir araya getirerek şehirleri coğrafi alanlar olmanın ötesinde, duyguların, göçlerin, kayıpların, karşılaşmaların ve hikayelerin biriktiği canlı organizmalar olarak okumaya çalışıyor.

Seride röportaj yapılan isimler arasında Ahmet Ersoy, Ahmet Rüstem Ekici, Hakan Sorar, Akın Aksu, Alber Keşiş, Alev Ebüzziya Siesbye, Amy Salsgiver, Anita Bruvere, Antonio Cosentino, Ateş Alpar, Aydın Karlıbel, Ayşe Övür, Ayşe Türemiş, Bejan Matur, Belmin Söylemez, Bercuhi Berberyan, Celil Sadık, Cem Yiğit Üzümoğlu, Damla Pektaş, Deniz Tortum, Devrim Erbil, Dündar Hızal, Ebru Ceylan, Ece Balcıoğlu, Elise Hugueny-Léger, Elçin Sevgi Suçin, Emre Aracı, Emre Zeytinoğlu, Enes Kudu, Erhan Altunay, Erol Üyepazarcı, Ertuğrul Sevsay, Esin Hamamcı, Evren Bilge Kutlay, Evin İlyasoğlu, F. Bilge Şimşek, Feride Çiçekoğlu, Georgi Gospodinov, Gergő Máté Kovács, Gizem Kahya İyem, Gökçen Ataman, Setenay Alpsoy, Gül İrepoğlu, Gülçin Anmaç, Gürcan Keltek, Güven Turan, Hakan Kaynar, Haldun Hürel, Hare Sürel, Hatice Gökçe, Hayriye Ünal, Hikmet Temel Akarsu, Hülya Tunçağ, İlona Baytar, İnci Eviner, İsmail Acar, İzzet Keribar, Kezban Arca Batıbeki, Konca Altan, Kurtuluş Kayalı, Levent Cantek, M.K. Perker, Marcus Graf, Meriç Sümen, Merve Zeynep Sarıbek, Metehan Köktürk, Mk Yurttaş, Murat Belge, Murat Germen, Mustafa Taviloğlu, Nazlı Çevik Azazi, Nevzat Sayın, Nuri Kuzucan, Orhan Koçak, Özgürcan Uzunyaşa, Peter Tamás Nagy, Pınar Derin Gençer, Pınar Yorgancıoğlu, Refik Anadol, Rober Koptaş, Selman Nacar, Selçuk Orhan, Shirin Neshat, Sibel Horada, Simge Burhanoğlu, Süreyyya Evren, Şölen Kipöz, Tanıl Bora, Uğur Tanyeli, Umur Talu, Umut Şumnu, Yaprak Melike Uyar, Yeşim Ustaoğlu ve Zeynep Tuğçe Karadağ gibi geniş bir yelpazeden isimler bulunuyor.