Yeni Parti Kurma İddiaları ve Hazine Yardımı Engeli: 90 Vekil Yeterli Olur mu?
Özgür Özel'in yeni parti kurma hazırlığında olduğu ve birçok CHP'linin katılacağı iddiaları Meclis'te grup kurma ihtimalini gündeme getirdi. Ancak mevcut yasal düzenlemeler, parti grubuna sahip olmanın tek başına Hazine yardımı için yeterli olmadığını gösteriyor.
Son günlerde siyaset kulislerinde yer alan iddialara göre, Özgür Özel'in yeni bir siyasi parti kurma hazırlığında olduğu ve bu oluşuma çok sayıda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) milletvekilinin katılacağı konuşuluyor. Bu durum, yeni partinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) grup kurma potansiyelini ve ardından devletten Hazine yardımı alıp alamayacağı sorusunu gündeme getirdi. Ancak mevcut yasal çerçeve, sadece milletvekili sayısıyla Meclis'te grup oluşturmanın, siyasi partilere yapılan Hazine yardımından yararlanmak için yeterli olmadığını ortaya koyuyor.
Siyasi Partiler Yasası ve Devlet Yardımı Kriterleri
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın ilgili maddelerine göre, siyasi partilere yapılan devlet yardımı, partinin genelkurul kararıyla belirlenmiyor. Yardımın temel ölçütü, en son yapılan milletvekili genel seçiminde elde edilen oy oranı olarak belirlenmiş durumda. Bu yasaya göre, bir siyasi partinin Hazine yardımından faydalanabilmesi için son milletvekili genel seçiminde katılmış olması ve geçerli oyların en az yüzde 3'ünü almış olması gerekiyor. Bu kural, CHP'den ayrılacak milletvekilleriyle kurulacak yeni bir partinin, Meclis'te 90'dan fazla milletvekiline ulaşarak bir grup oluştursa bile, geçmiş seçimlerde oy oranı bulunmadığı için Hazine yardımından yararlanamayacağı anlamına geliyor. Yeni kurulacak partinin devlet yardımı alabilmesi için, katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy oranına ulaşması ve bir sonraki yardım dönemine hak kazanması gerekecek.
Siyasi Partilere Hazine Yardımı Sisteminin Tarihsel Gelişimi
Türkiye'de siyasi partilere yapılan Hazine yardımı sistemi, zaman içinde çeşitli yasal düzenlemelerle şekillendi. Bu sistemin temelleri 1965 yılında atılırken, Anayasa Mahkemesi'nin iptalleri ve sonrasında yapılan yeniden düzenlemelerle sistem evrildi. 1983'te yürürlüğe giren Siyasi Partiler Yasası ile yardım esasları yeniden belirlendi. 1995 yılında Anayasa'nın 68. maddesinde yapılan değişiklikle siyasi partilere yapılan mali yardım, anayasal bir güvenceye kavuşturuldu. 2000'li yıllarda yapılan değişikliklerle yardım kriterleri ve hesaplama yöntemleri güncellendi. Son olarak 2014 yılında yapılan bir düzenlemeyle, Hazine yardımından yararlanmak için gereken oy oranı yüzde 7'den yüzde 3'e indirilerek daha fazla partinin bu destekten faydalanmasının yolu açıldı.
Güncel Hazine Yardımı Miktarları (2025 Tahmini)
2025 yılı bütçe gelirleri esas alınarak partilere aktarılması planlanan Hazine yardımı miktarı yaklaşık 5 milyar TL seviyesinde. Son genel seçimlerde (14 Mayıs 2023) elde edilen oy oranlarına göre partilere 2025 yılı Ocak ayında yapılması öngörülen Hazine yardımı miktarları şu şekilde:
- AK Parti: Yaklaşık 2 milyar TL
- Cumhuriyet Halk Partisi: Yaklaşık 1,44 milyar TL
- DEM Parti: Yaklaşık 570 milyon TL
- Milliyetçi Hareket Partisi: Yaklaşık 540 milyon TL
- İYİ Parti: Yaklaşık 480 milyon TL
