İran Ateşkes Anlaşması: ABD Geri Adım Attı, Hürmüz Boğazı Açılıyor

ABD ve İran arasında aylardır süren gerilim, Cenevre'de imzalanması beklenen bir mutabakat zaptıyla sona eriyor. Anlaşma, tüm cephelerde askeri operasyonların kalıcı olarak durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılmasını hedefliyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in duyurduğu gelişmeye göre, Lübnan da bu çerçevede yer alıyor. Katar'ın arabuluculuk rolü üstlendiği süreçte, ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın tamamlandığını ve Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz geçişe açılacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de askeri operasyonların sona ermesi beklentisini doğruladı. Nihai anlaşmaya giden yolda 60 günlük bir müzakere süreci öngörülüyor. Bu sürecin, ABD'nin taahhütlerini yerine getirmesiyle şekilleneceği belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı Anlaşmanın Kilidi

Anlaşmanın en önemli maddelerinden biri, küresel enerji piyasalarını etkileyen Hürmüz Boğazı'nın statüsü. ABD, boğazın ücretsiz geçişlere açılmasını savunurken, İran kaynakları farklı senaryolar üzerinde duruyor. İran'ın, boğazın yönetiminde Umman ile ortak denetim önerisi, konunun henüz tam olarak netleşmediğine işaret ediyor. Tahran yönetimi, olası bir ateşkes karşılığında boğaz üzerinde denetim ve geçiş ücreti alınabilecek bir çerçeve talep ediyordu.

Mehr Ajansı'na göre taslak anlaşma 14 madde içeriyor. Bu maddeler arasında ABD deniz ablukasının kaldırılması, petrol satışlarına yönelik yaptırımların askıya alınması, İran'ın dondurulan varlıklarının serbest bırakılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi gibi konular yer alıyor.

Nükleer Konu 60 Gün Sonraya Kaldı

Varılan ön anlaşma, İran'ın nükleer programına ilişkin nihai bir çözüm sunmuyor. Bu konu, 60 günlük ek müzakere sürecine bırakıldı. Öncelikli hedef, savaşın ve askeri operasyonların durdurulması. Nükleer program ve yaptırımlar gibi konuların daha sonraki görüşmelerde netleşmesi bekleniyor.

Tahran'ın, nihai görüşmelere başlamadan önce dondurulmuş varlıklarının bir kısmının serbest bırakılmasını ve Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların kaldırılmasını şart koştuğu iddia ediliyor. Ayrıca, İran'ın füze programı ve bölgesel desteklerinin müzakere dışı bırakıldığı öne sürülüyor.

ABD'den Açıklamalar

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, anlaşmanın Ortadoğu'da köklü değişikliklere yol açabileceğini belirtti. Vance, Başkan Trump'ın bölge ülkeleriyle kurduğu diplomatik ilişkiler sayesinde yeni bir dönemin başladığını ve ABD'nin bölgeye daha az odaklanarak kendi refahına yönelebileceğini ifade etti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da anlaşmayı Trump'ın liderliğiyle ilişkilendirerek tebriklerini sundu.