Küba'dan Ekonomik Krize Karşı Kapsamlı Dönüşüm Paketi
ABD ablukası ve yaptırımlarının yarattığı ekonomik krizle mücadele eden Küba, sosyalist yapıyı koruyarak piyasa araçlarını daha etkin kullanmayı hedefleyen 176 maddelik kapsamlı bir dönüşüm paketi duyurdu. Paket, devlet işletmelerinin özerkliğini artırmayı, özel sektörü genişletmeyi ve yabancı yatırımları teşvik etmeyi amaçlıyor.
Küba hükümeti, ABD'nin uyguladığı ambargo ve yaptırımların yol açtığı derin ekonomik krizle mücadele etmek amacıyla, ülkenin sosyalist modelini koruma temelinde 176 maddelik kapsamlı bir ekonomik dönüşüm paketi açıkladı. Son otuz yılın en büyük reform hamlesi olarak nitelendirilen bu program, ekonomiyi canlandırmak, üretimi artırmak ve döviz gelirlerindeki daralmayı aşmak için yapısal değişiklikler öngörüyor. Parti, Ulusal Meclis, akademisyenler ve ekonomi uzmanlarının katkılarıyla hazırlanan pakette, değerlendirilen 390 önerinin yaklaşık yüzde 67'si kabul edildi.
Sosyalizmi Güncelleme ve Piyasa Araçlarının Kullanımı
Reformların temelinde Küba'nın sosyalist karakterini koruma anlayışı yatıyor. Hükümet, piyasa araçlarının daha geniş kullanımını ve yabancı yatırımların artırılmasını bir ideolojik geri çekilme olarak değil, ülkenin karşı karşıya kaldığı olağanüstü ekonomik koşullara bir yanıt olarak değerlendiriyor. Bu yaklaşım, Fidel Castro ve Raúl Castro'nun ekonomik modelin güncellenmesine ilişkin görüşlerine atıfta bulunularak savunuluyor. Temel olanın korunması için gerekli olanın yapılması felsefesi benimseniyor.
Devlet İşletmelerine Geniş Yetki ve Özel Sektöre Alan Açılması
Paketin merkezinde, devlet mülkiyetindeki sosyalist işletmelerin karar alma ve yönetim özerkliğinin artırılması yer alıyor. Bu işletmelere fiyat belirleme ve kâr kullanımı konularında daha fazla yetki verilecek. Merkezi maaş skalası kaldırılarak, ücretlerin işletmelerin mali kapasitesine göre müzakere yoluyla belirlenmesi planlanıyor. Aynı zamanda, devlet dışı ekonomik aktörlerin ekonomideki rolü önemli ölçüde genişletilecek. KOBİ başvurularının sonuçlandırılması, çalışan sayısındaki sınırlamaların kaldırılması ve bir kişinin birden fazla şirkete ortak olabilmesi gibi düzenlemeler öngörülüyor. Tarım sektöründe ilk kez özel KOBİ'lerin kurulmasına izin verilecek.
Finansal Sistem, Vergilendirme ve Yabancı Yatırım
Bankacılık ve finans sisteminde değişiklikler öngörülüyor. Merkez Bankası denetiminde özel bankaların kurulması ve mikro kredi sağlayan finans kuruluşlarının oluşturulması hedefleniyor. Resmi döviz piyasasının yeniden yapılandırılması, özel döviz bürolarının kurulması ve dijital döviz piyasalarının geliştirilmesi planlanıyor. Vergi sisteminde ise üretimi teşvik amacıyla Katma Değer Vergisi'nin belirli sektörlerde uygulanması, bazı faaliyetler için indirimli vergi oranları ve kişisel gelir vergisinde düzenlemeler yapılacak. Yabancı yatırımlar konusunda ise, ilk kez özel Küba şirketlerine doğrudan yabancı yatırım yapılmasına ve yabancı sermaye ile özel şirketler arasında ortaklık kurulabilmesine olanak tanınacak.
Planlama, Sosyal Politikalar ve Dijitalleşme
Ekonomik planlama modelinde merkezi kaynak dağıtımı yerine finansal planlamaya ve piyasa mekanizmalarının etkin kullanımına ağırlık verilecek. Kamu sektöründe asgari ücretin artırılması ve kapsamlı bir maaş reformunun uygulanması planlanıyor. Sosyal yardımların dijitalleştirilmesi ve daha şeffaf yönetilmesi hedeflenirken, mevcut sübvansiyon sisteminin ürünler yerine doğrudan ihtiyaç sahiplerini destekleyen bir modele dönüştürülmesi amaçlanıyor. Dijital dönüşüm kapsamında ise yapay zekâ, yazılım ve donanım geliştirme çalışmalarını desteklemek amacıyla ulusal bir teknoloji merkezi kurulması planlanıyor.
