Filistinliler Dijital Dünyada Sistematik Engellerle Karşılaşıyor

Filistinliler, işgal ve abluka koşulları nedeniyle dijital ekonomiye erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor. Global Voices'ta yayımlanan ve Filistinli dijital haklar örgütü 7amleh'in raporuna dayanan bir analiz, Filistinlilerin dijital ödeme sistemleri, e-ticaret platformları ve uzaktan çalışma ağlarına erişimde sistematik olarak dışlandığını ortaya koyuyor. “Filistinlilerin Dijital Ekonomi Platformlarına Erişimi: Engeller, Eşitsizlikler ve Politika Yanıtları” başlıklı rapor, Gazze, Batı Şeria ve İsrail'de yaşayan Filistinlilerin karşılaştığı zorlukları detaylandırıyor.

Dijital Ödeme Sistemlerinde Ayrımcılık

Rapora göre, Batı Şeria ve Gazze'deki Filistinliler, PayPal ve Payoneer gibi küresel ödeme platformlarına erişimde önemli kısıtlamalarla yüzleşiyor. Bu hizmetler İsrailli vatandaşlara ve Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerde yaşayan İsraillilere sunulurken, Filistinliler bu imkanlardan mahrum bırakılıyor. Bu durum, çevrimiçi çalışan Filistinlileri daha pahalı, güvensiz ve istikrarsız aracı sistemlere yönlendiriyor. Serbest çalışanlar, gelirlerinin önemli bir kısmını komisyonlara ve aracılara kaptırmak zorunda kalıyor. Gazze'deki bir tasarımcının uluslararası platformlardan iş alabilse bile ödemesini düzenli ve güvenli bir şekilde alamaması, dijital ekonomiye katılımın fiiliyatta engellendiğini gösteriyor.

Eşitsiz İnternet Altyapısı ve E-ticaretteki Engeller

Filistinlilerin dijital dışlanmasının bir diğer önemli boyutu ise internet altyapısındaki eşitsizlikler. Filistinliler, kendi telekomünikasyon sektörleri üzerinde tam egemenliğe sahip değil. İsrail'in frekans, ağ geliştirme ve dijital altyapı üzerindeki kısıtlamaları, Filistinlileri İsraillilerin erişebildiği 4G ve 5G hizmetlerinin gerisinde bırakıyor. Batı Şeria'da sınırlı 3G erişimi bulunurken, Gazze uzun süre büyük ölçüde 2G altyapısına mahkum kaldı. Bu altyapı eşitsizliği, uzaktan çalışmayı, e-ticareti, çevrimiçi eğitimi ve günlük iletişimi olumsuz etkiliyor. 7amleh'in daha önceki raporları, Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki telekomünikasyon ve enerji altyapısının hedef alınarak tahrip edilmesinin, bölgedeki dijital ekonomiyi çöküşün eşiğine getirdiğini belirtmişti. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler'in tespitlerine göre Gazze'de telekomünikasyon ağının büyük bir kısmı tamamen yok edildi veya zarar gördü.

E-ticaret platformlarında da benzer eşitsizlikler yaşanıyor. Amazon ve eBay gibi küresel platformlarda Filistinliler, kargo, ödeme ve pazara erişim süreçlerinde ek maliyetler ve kısıtlamalarla karşılaşıyor. Buna karşılık, aynı coğrafi bölgede yer alan İsrail yerleşimleri daha ayrıcalıklı hizmetlerden yararlanabiliyor. Bu durum, Filistinli küçük işletmelerin ve girişimcilerin küresel pazarlara erişimini sınırlayarak ekonomik kuşatmayı derinleştiriyor.

Uzaktan Çalışma Sektöründeki Zorluklar

İşsizlik, hareket kısıtlamaları ve abluka koşulları altında dijital emek, özellikle genç Filistinliler için önemli bir geçim kaynağıydı. Gazze'de binlerce kişi Upwork ve Fiverr gibi platformlar üzerinden yazılım, tasarım, çeviri ve dijital pazarlama alanlarında çalışıyordu. Ancak ödeme engelleri, internet kesintileri, elektrik yokluğu ve platformların coğrafi kısıtlamaları, bu alanı da sürdürülemez hale getiriyor. Gazze'deki serbest çalışanlar, bağlantı bulmak için uzun mesafeler kat etmek, cihazlarını şarj etmek ve projelerini sınırlı internet erişimine sığdırmak zorunda kalıyor.

7amleh, Filistinlilerin dijital ekonomiden dışlanmasının, yalnızca sansür veya ifade özgürlüğü meselesi olarak görülemeyeceğini vurguluyor. Dijital hakların, çalışma, ticaret yapma ve geçimini sürdürme haklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. Örgüt, teknoloji şirketlerine ayrımcı politikalarını sonlandırma, Filistinlilerin dijital ödeme sistemlerine erişimini genişletme ve Filistin telekomünikasyon altyapısı üzerindeki kısıtlamaları kaldırma çağrısı yapıyor. Filistinliler için dijital erişim, modern ekonomik ve kamusal yaşama eşit koşullarda katılabilme hakkı anlamına geliyor.