BYD Yatırımı İptal: Türkiye'nin Dış Politika Değişikliği Çinli Devleri Uzaklaştırdı
Manisa'da kurulması planlanan 1 milyar dolarlık BYD fabrikası projesi, Türkiye'nin dış politikadaki eksen kayması nedeniyle askıya alındı. Çinli otomotiv devi, rotasını Macaristan'a çevirdi.
İki yıl önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Dolmabahçe'de törenle duyurulan ve Manisa'da 1 milyar dolarlık yatırımla kurulması planlanan BYD fabrikası projesi rafa kaldırıldı. Çinli elektrikli otomobil devi BYD, Türkiye'deki yatırım planlarını askıya alarak rotasını Macaristan'a çevirdi.
Daha önce yapılan anlaşma kapsamında Manisa'da kurulacak fabrikada yılda 150 bin adet elektrikli otomobil üretilmesi ve 5 bin kişiye istihdam sağlanması hedefleniyordu. Ancak geçen iki yıllık süreçte bölgede tek bir çivi bile çakılmadı. BYD Üst Yöneticisi Stella Li, Reuters'a yaptığı açıklamada, şirketin önceliğinin Macaristan'daki mevcut fabrikaları olduğunu ve Avrupa'da ikinci bir üretim tesisi arayışında olduklarını belirtti.
Teşvikler BYD'nin Kârına Yazıldı
Projenin iptal olmasında, Türkiye'nin dış politikada izlediği 'denge' politikasından Atlantik bloğuna doğru belirgin bir kayma yaşamasının etkili olduğu düşünülüyor. Bu durumun, Çinli şirketlerin Türkiye'ye yönelik güvenini azalttığı ve yatırım kararlarını olumsuz etkilediği öne sürülüyor. BYD'ye Türkiye'de fabrika kurması karşılığında sunulan vergi avantajları ve teşvikler, şirket tarafından kullanılmasa da kâr hanesine yazıldı. Türkiye'nin, henüz yatırım gerçekleşmeden BYD'ye sağladığı bu teşvikler nedeniyle ciddi bir kamu zararı oluştuğu belirtiliyor.
Neden Macaristan?
BYD'nin Macaristan'ı tercih etmesinde, Avrupa Birliği içindeki konumu ve Çin ile olan ekonomik ilişkilerini sürdürme konusundaki pragmatik yaklaşımı etkili oldu. Macaristan, Çin sermayesi için Avrupa'nın merkezinde yer alan ve uzun yıllardır Çin yatırımlarına açık kapı bırakan bir ülke olarak biliniyor. Avrupa Birliği'nin 'Made in Europe' gibi korumacı mevzuatlarından Macaristan'ın daha az etkileneceği, Türkiye'de üretilecek araçların ise bu tür düzenlemeler nedeniyle AB ihalelerinden dışlanma riskinin daha yüksek olduğu değerlendiriliyor.
Enerji tedariki konusunda da Macaristan'ın Rusya ile olan ilişkilerini büyük ölçüde koruyarak daha istikrarlı bir enerji politikası izlemesi, Çinli şirketler için önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Türkiye ise NATO ile tam uyum sağlama çabasıyla enerji tedarikinde Rusya'dan uzaklaşarak daha maliyetli seçeneklere yönelmiş durumda.
Dış Politika Eksen Kaymasının Maliyeti
Türkiye'nin son dönemde dış politikada Atlantik bloğuna daha fazla entegre olma eğilimi, stratejik manevra alanını daraltırken, Rusya ve Çin gibi ülkelerle olan ilişkilerinde de mesafeli bir duruş sergilemesine neden oldu. Bu durum, Çin sermayesinin Türkiye'ye yönelik yatırım kararlarını yeniden gözden geçirmesine yol açtı. BYD örneği, Türkiye'nin dış politika tercihlerinin ekonomik yansımalarının somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Teşvikler Geri Alınıyor
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, BYD'nin yatırım yapmama kararının ardından, anlaşma gereği verilen teşviklerin geri alınacağını duyurdu. Ancak bu adımın, projenin iptaliyle oluşan kamu zararını ve kaçırılan fırsatları tamamen telafi etmeyeceği öngörülüyor.
