Yunanistan'da Batı Trakya Türk Azınlığı Okulları Kapatılıyor: Lozan'a Aykırı mı?

Yunanistan'da Batı Trakya Türk azınlığına ait 8 ilkokulun daha kapatılması kararı, bölgedeki eğitim hakkı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Yunanistan Resmi Gazetesi'nde yayımlanan karara göre, Dedeağaç, İskeçe ve Rodop illerindeki toplam 8 Türk azınlık ilkokulu, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren eğitim faaliyetlerine son verecek. Bu gelişmeyle birlikte Batı Trakya'da faal olan Türk azınlık okulu sayısı 76'ya geriledi.

Okul Sayısındaki Dramatik Düşüş ve Gerekçeler

Batı Trakya'daki Türk azınlık okullarının sayısı, son yüzyılda önemli bir düşüş gösterdi. Tarihsel kayıtlara göre, 1926 yılında bölgede 307 Türk okulu bulunurken, bu sayı 2000'li yılların başında yaklaşık 210'a, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında ise 83'e kadar inmişti. Son kapatma kararlarıyla birlikte bu sayı 76'ya düştü. Yunan makamları, okul kapatma kararlarını genellikle öğrenci sayısının yetersizliği ve tasarruf tedbirleri gibi gerekçelerle açıklıyor.

Lozan Antlaşması ve Eğitim Hakkı

Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu Başkanı Halit Habipoğlu, alınan kararın 1923 tarihli Lozan Barış Antlaşması ile güvence altına alınan haklara aykırı olduğunu belirtti. Habipoğlu, antlaşmayla sağlanan eğitim özerkliğinin uygulamada giderek zayıflatıldığını ve bunun sistematik bir politikanın sonucu olduğunu savundu. Lozan Antlaşması'nın 37 ila 45. maddeleri, azınlıkların kendi giderlerini karşılamak kaydıyla okul kurma, yönetme ve denetleme haklarını tanıyor. Bu maddeler ayrıca Türkçe eğitim verilmesi ve dini eğitimin sürdürülmesini de güvence altına alıyor. Türk azınlık temsilcileri, okul kapatma kararlarının azınlıkla istişare edilmeden alınmasının, Lozan'da güvence altına alınan eğitim özerkliği ilkesiyle bağdaşmadığını vurguluyor.

Batı Trakya Türk Azınlığı ve Göç Baskısı

Batı Trakya'da Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaç bölgelerinde yaşayan Türk azınlığın nüfusunun yaklaşık 150 bin olduğu tahmin ediliyor. 1923 yılındaki Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi dışında bırakılan bu azınlık, doğal nüfus artışıyla normal şartlarda çok daha kalabalık olması bekleniyordu. Ancak on yıllardır uygulanan vatandaşlıktan çıkarma, ekonomik baskılar ve asimilasyon politikaları nedeniyle on binlerce Türk, bölgeden göç etmek zorunda kaldı. Bu durum, azınlığın demografik yapısını ve sosyal dokusunu olumsuz etkilemeye devam ediyor.