Türkiye'nin Barcelona'sı: Eskişehir'de 113 Yıllık Mahallenin Özgün Yapısı Korunuyor

Eskişehir'in Çifteler ilçesine bağlı Abbashalimpaşa Mahallesi, kendine has mimari yapısı ve düzenli yerleşim planıyla İspanya'nın dünyaca ünlü kenti Barcelona'yı andırıyor. 113 yıl önce Balkan Savaşları göçmenleri tarafından kurulan mahalle, kuruluşundan bu yana uygulanan imar planına sadık kalınarak günümüze kadar ulaştı. Hiçbir çıkmaz sokağının bulunmadığı, kare bloklar halinde tasarlanmış sokaklarıyla özgün bir yerleşim dokusu sunuyor.

Balkan Göçmenlerinin Mirası: Abbashalimpaşa Mahallesi'nin Kuruluşu

Abbashalimpaşa Mahallesi, 1912 yılında Balkan Savaşları nedeniyle Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç etmek zorunda kalan Türklerin yerleşmesiyle kuruldu. Yaklaşık 113 yıl önce hayata geçirilen yerleşim planı, her aileye tahsis edilen tarla ve arsalarla birlikte milimetrik hassasiyetle uygulandı. Cumhuriyet döneminde de bu özgün mimari dokunun korunmasına özen gösterildi. Mahallede, mevcut imar planının dışına çıkılarak yıkılıp yeniden yapılan herhangi bir yapı bulunmuyor. Bu titiz koruma anlayışı, mahallenin tarihi kimliğini günümüze taşıyor.

Tarihi Dokuyu Koruyan Mimari Düzen

Mahallenin yerleşim planı, adeta cetvelle çizilmiş gibi düzgün sokakları ve birbirine paralel caddeleriyle dikkat çekiyor. İlk kurulduğunda 'Mandıra' olarak anılan yerleşim, 1914 yılında dönemin yönetimi tarafından, Mısır prenslerinden Abbas Halim Paşa'nın adı verilerek değiştirildi. Bu özel yerleşim planı, günümüzde de yeni yapılaşmalarda keskin bir şekilde uygulanıyor.

Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, mahallenin eşsiz yapısına vurgu yaparak şunları belirtti:

• Mahalle sakinleri tamamen bölgeden göç etmiş Türklerden oluşuyor, dışarıdan yerleşim bulunmuyor.
• Sokaklar ve caddeler tamamen düz ve eşit bir yapıya sahip, çıkmaz sokak yok.
• Yeni ev yapımı sırasında mevcut mimari düzen ve plana harfiyen uyulması zorunlu.
• Geçmişte köy sandığı aracılığıyla dışarıdan yerleşim engelleniyordu, ancak bu uygulama artık yok.
• Nüfusun zamanla azalmasına rağmen, mahallenin geniş arazisi ve hayvancılık potansiyeli nedeniyle yerleşmek isteyenler bulunuyor, ancak bu taleplere izin verilmiyor.

Mahallenin 22 bin dekarlık geniş arazisi, tarım ve hayvancılık için potansiyel barındırırken, yerleşim planının korunması öncelikli tutuluyor. Bu durum, Abbashalimpaşa'yı Türkiye'deki geleneksel yerleşimlerden ayıran önemli bir özellik olarak öne çıkarıyor.