Ticaret Bakanlığı'ndan Reklamlara Yeni Düzenlemeler: Yapay Zeka ve Hedefli Reklamlar Kapsamda

Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmenin getirdiği yenilikler ve artan reklam yoğunluğu karşısında tüketicileri aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korumak amacıyla önemli bir adım attı. Bakanlık tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile birçok alanda yeni kurallar yürürlüğe girdi.

Hedefli Reklamcılık ve Yapay Zeka Kullanımına Yeni Kurallar

Yeni düzenlemelerle birlikte, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek sunulan hedefli reklamcılık uygulamalarında şeffaflık ön planda tutuldu. Reklam verenlerin, reklamın hangi kriterlere göre gösterildiği ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği konusunda tüketiciye doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi sunması zorunlu hale getirildi. Bununla birlikte, çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılması yasaklandı.

Yönetmelik kapsamında, yapay zeka teknolojileri kullanılarak üretilen ve insan görünümlü dijital karakterlerin yer aldığı reklamlarda, bu durumun açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi gerekecek. Ayrıca, yapay zeka ile oluşturulan dijital kopyaların, bir ürünü bizzat deneyimlemiş gibi izlenim yaratması veya tavsiyede bulunması da yasaklandı.

İndirimli Satış ve Koşullu Satış Reklamlarında Şeffaflık

Sosyal medya içerik üreticilerinin, herhangi bir menfaat karşılığında yaptıkları tanıtımlarda açıkça "reklam" veya "tanıtım" ibaresini kullanması zorunlu hale geldi. İndirimli satış reklamlarında ise tüketicinin korunması amacıyla yeni kurallar getirildi. Buna göre, indirim başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirimden önceki fiyat olarak gösterilebilecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulan ürünler ve hizmetlerde ise indirimden önceki son fiyat baz alınacak.

Tüketicilere indirim veya başka bir fayda sağlamayı şarta bağlayan koşullu satış reklamları da artık indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. Bu düzenlemeler, tüketicilerin indirimli ürünler hakkında daha doğru bilgilere ulaşmasını amaçlıyor.

Çevresel Beyanlar ve Tüketici Yorumlarına Yeni Yaklaşımlar

Çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel ifadelerin, açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı. Bu tür beyanların, ürün veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirildi. Ayrıca, bu beyanları destekleyen sertifika ve onayların, yetkili kurumlarca verilmiş belgelerle ispatlanması gerekecek.

Takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini uyandıran reklamları yasaklanırken, bu ürünlerin sağlık beyanı kapsamı dışındaki konularda karşılaştırmalı reklamı yapılabilecek. Satın alım sürecinde doğrulama imkanı bulunmayan mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri artık yayımlanamayacak. Değerlendirmelerin farklı başlıklar altında ayrı ayrı sunulması durumunda ise tüm değerlendirmelere aynı alanda açıkça yer verilmesi zorunlu kılındı.

Yanıltıcı Akademik Ünvanlar ve Diğer Yasaklar

Yönetmeliğe eklenen yeni hükümlerle, ticari reklamlarda akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılması engellenecek. Falcı, medyum, astrolog gibi hizmetlere yönelik reklam yasakları genişletilerek, yasa dışı şans oyunları da bu kapsamın dışına çıkarıldı.

Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma hakkı tanınan 72 saatlik süre, 48 saate indirildi. Bu süre içinde yanıt verilmemesi halinde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak. Bu değişikliklerin 1 Ağustos'ta yürürlüğe girmesiyle birlikte tüketicilerin daha güvenli bir alışveriş ortamına kavuşması hedefleniyor.