TCMB'den Depremin Konut Piyasasına Etkisi Raporu: Kiralık Konutlarda Talep Şoku
Merkez Bankası'nın araştırması, Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından konut piyasasında yaşananları mercek altına aldı. Raporda, özellikle kiralık konutlarda gözlenen talep şoku ve kira artışlarının nedenleri detaylandırıldı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kahramanmaraş merkezli yıkıcı depremlerin konut piyasası üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı bir araştırma yayımladı. "Konut Piyasası Baskıları ve Deprem Sonrası Yerinden Edilme: 2023 Türkiye Depremlerinden Bulgular" başlıklı çalışma, çevrim içi emlak ilanı verilerini ve zamana dayalı regresyon süreksizliği yöntemini kullanarak depremlerin arz ve talep üzerindeki etkilerini analiz etti.
Depremlerin Kiralık Konut Piyasasındaki Etkileri
Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri, depremlerin ardından yaşanan kitlesel yerinden edilmenin özellikle kiralık konut piyasasında belirgin bir talep şoku yaratması oldu. Depremden etkilenen bölgelerden göç eden vatandaşların barınma ihtiyacı, mevcut kiralık konut stoğu üzerinde önemli bir baskı oluşturdu. Buna karşılık, ticari gayrimenkul piyasasında istatistiksel olarak anlamlı bir etki gözlemlenmedi. TCMB, bu durumun, fiyat baskısının büyük ölçüde yerinden edilmiş hanelerin temel barınma gereksinimlerinden kaynaklandığını gösterdiğini belirtti.
Artan Kira Fiyatlarında Belirleyici Faktörler
TCMB'nin çalışması, depremin konut piyasası üzerindeki etkisinin tüm konut türlerinde homojen olmadığını ortaya koydu. Kira artışlarının, özellikle depremzede ailelerin daha kalabalık hane yapısını karşılayacak şekilde, çok odalı konutlarda daha yoğun yaşandığı tespit edildi. Ayrıca, yeni inşa edilmiş konutlarda kira baskısının daha güçlü hissedildiği belirtildi. Bu durumun, afet sonrası dönemde vatandaşların daha güvenli ve modern yapılara yönelmesiyle paralellik gösterdiği ifade edildi.
Göç Ağları ve Coğrafi Yakınlığın Rolü
İl bazında yapılan analizler, kira artışlarının şiddetini belirleyen önemli coğrafi ve sosyolojik faktörlere işaret etti. Araştırmaya göre, deprem bölgesine coğrafi olarak daha yakın konumda bulunan illerde kira artışlarının daha yüksek olduğu görüldü. Bununla birlikte, daha önce güçlü göç ağlarının oluştuğu şehirlerde de kira üzerindeki baskının arttığı saptandı. Bu bulgular, afet sonrası göç hareketlerinin ve yerleşimin, konut piyasası dinamiklerini belirlemede kritik bir rol oynadığını gösteriyor.
