TBMM'ye sunulan YÖK düzenlemesi: Parayla tez yazdıranlara unvan iptali
Türkiye'de akademik dürüstlüğü korumak amacıyla YÖK Kanunu'nda köklü değişiklikler yapılıyor. Başkasına tez yazdıranların unvanları geri alınacak, bu işi ticari kazanca dönüştürenlere ise 10 milyon TL'ye kadar ceza kesilecek.
Türkiye'de akademik etik kurallarını ihlal eden ve yıllardır kayıt dışı bir sektör haline gelen parayla tez, makale ve proje yazdırma faaliyetlerine yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme Meclis'e sunuldu. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikler, akademik dürüstlüğü zedeleyen kişi ve kuruluşlara ağır yaptırımlar öngörüyor.
Düzenleme ile birlikte, maddi karşılık vererek başkasına tez veya akademik çalışma hazırlatan ve bu yolla diploma ya da akademik unvan elde edenlerin söz konusu hakları ellerinden alınacak. Aynı zamanda bu süreçte yer alan üniversite öğretim elemanları hakkında meslekten çıkarma yaptırımı uygulanacak.
Akademik usulsüzlüklere ağır para cezaları
Yeni kanun teklifi, sadece tez satın alanları değil, bu faaliyetleri profesyonel veya ticari bir iş koluna dönüştürenleri de hedef alıyor. Akademik dürüstlüğü ihlal eden faaliyetlere karşı getirilen cezai yaptırımlar şöyle sıralanıyor:
- Başkaları adına tez, makale, kitap veya proje hazırlayan ya da bu sürece aracılık edenlere 500 bin TL ile 5 milyon TL arasında idari para cezası uygulanacak.
- Ticari amaçla tez veya akademik çalışma hazırlayan kişilere 1 milyon TL ile 10 milyon TL arasında ceza kesilecek.
- Yurt dışındaki eğitim kurumları adına Türkiye'de mevzuata aykırı program açan veya yürütenlere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilecek.
- Yasa dışı eğitim kurumlarının veya programlarının reklamını yapanlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile 50 günden 500 güne kadar adli para cezası uygulanması öngörülüyor.
Akademik dürüstlük ve yasal süreç
Söz konusu düzenleme, uzun süredir akademik çevrelerde tartışılan ve diploma kalitesini düşürdüğü belirtilen tez borsasına karşı atılmış en somut adım olma özelliği taşıyor. Tasarı, akademik unvanların haksız yollarla elde edilmesinin önüne geçmeyi ve üniversitelerin bilimsel itibarını korumayı amaçlıyor. Yasa teklifinin yasalaşmasıyla birlikte, akademik haksızlıkların önlenmesi adına denetim mekanizmalarının daha etkin hale getirilmesi planlanıyor.
