Tarladan Sofraya Fiyat Farkı Rekor Seviyede: Elma Yüzde 379 Zamlandı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayında tarla ile market arasındaki fiyat farklarına ilişkin dikkat çekici verileri paylaştı. Bayraktar, üretici ile tüketici arasındaki makasın en çok elma üzerinde açıldığını, bu üründe fiyat farkının yüzde 379,3'e ulaştığını belirtti. Bu durum, tarlada 18 lira 75 kuruş olan elmanın markette 89 lira 87 kuruşa kadar satılmasına neden oldu.

Üretici ve Market Fiyatları Arasındaki Uçurum

Haziran ayında en yüksek fiyat farkı görülen ürünler arasında elmanın ardından yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kiraz yer aldı. Bu ürünler, üreticiden alınan fiyatın yaklaşık 3,5 ila 4,8 kat fazlasına marketlerde satıldı. Örneğin, üreticide 22 lira 50 kuruş olan havuç 86 lira 45 kuruşa, 43 lira olan çilek 164 lira 91 kuruşa, 46 lira 25 kuruş olan yeşil fasulye 162 lira 45 kuruşa ve 57 lira 50 kuruş olan kiraz ise 199 lira 48 kuruşa kadar alıcı buldu.

Aynı dönemde marketlerde fiyatı en çok artan ürün yüzde 81 ile çilek oldu. Çileği, yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates takip etti. Öte yandan marketlerde fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 37,8 ile domates olarak kaydedildi. Domatesteki düşüşü, yüzde 22,3 ile karpuz izledi.

Üreticide Fiyat Değişimleri ve Nedenleri

Bayraktar, Haziran ayında üretici tarafındaki fiyat hareketlerine de değindi. Üreticide 30 ürünün 12'sinde fiyat artışı yaşanırken, 9 üründe fiyat düşüşü görüldü. Üreticide en büyük fiyat düşüşü yüzde 54,8 ile karpuzda yaşandı. Bu düşüşü, yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon ve yüzde 25,4 ile yeşil fasulye takip etti.

Üretici tarafında ise en dikkat çekici fiyat artışı yüzde 112,5 ile kabakta görüldü. Kabaktaki artışı, yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates izledi.

Bu fiyat değişimlerinin ardında yatan nedenleri de açıklayan Bayraktar, seralarda sezonun bitmeye yaklaşmasının kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalık gibi ürünlerin arzını düşürerek fiyatlarını artırdığını belirtti. Domateste ise sera sezonunun sonuna gelinmesine rağmen yayla kesimlerindeki hasadın başlamasıyla arzın artması fiyatları düşürdü. Benzer şekilde, hasat miktarındaki artış karpuz arzını yükselterek üretici fiyatlarını düşürdü. Limonda talepteki azalma, üretici fiyatlarında düşüşe yol açtı. Yazlık patateste ilkbahar yağışlarının uzun sürmesi arzı azaltırken, havuçta ise turizm sezonuna bağlı talep artışı fiyatları yükseltti.

Girdi Fiyatlarındaki Son Durum

Bayraktar, girdi maliyetlerindeki değişimlere de dikkat çekti. Haziran ayında kompoze gübre ve DAP gübresinde küçük artışlar yaşanırken, ÜRE, amonyum sülfat ve amonyum nitrat gübrelerinde düşüşler gözlendi. Ancak, son bir yıla bakıldığında gübre fiyatlarında önemli artışlar yaşandığı görüldü. Amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4, kompoze gübre yüzde 46,1, DAP gübresi yüzde 39,5 ve ÜRE gübresi yüzde 12,2 oranında zamlandı.

Yem fiyatlarında aylık bazda sınırlı artışlar görülürken, yıllık bazda besi yemi yüzde 30,9, süt yemi ise yüzde 29,2 oranında arttı. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilaçları ise yüzde 27,8 oranında zamlandı. Mazot fiyatı ise Haziran ayında aylık yüzde 2,7 düşüş gösterse de yıllık bazda yüzde 31,5'lik bir artış kaydetti.