Petrol Rezervleri Kritik Seviyede: Fiyatlar 2008 Zirvesine Yaklaşabilir

İran'daki gerilim ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel enerji piyasalarında endişe verici bir tablo oluşturdu. Onlarca yıldır görülmeyen büyüklükteki petrol arz şoku, dünya genelindeki ülkeleri harekete geçirdi. Özellikle Asya ülkeleri, enerji kaynakları için Ortadoğu'ya olan bağımlılıkları nedeniyle acil önlemler almak zorunda kaldı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Mart ayında sanayileşmiş ülkelerin stratejik petrol rezervlerinden yaklaşık 400 milyon varillik bir salım koordinasyonu sağladı. Bu adımın temel amacı, piyasaya yeterli arzı sunarak ham petrol fiyatlarını dengelemekti. Savaştan önce arz fazlası bulunan küresel piyasalarda, büyük ekonomiler stratejik rezervlerini artırma yoluna gitmişti.

Verilere göre, Çin'in toplam petrol stoku yaklaşık 1,4 milyar varile ulaşırken, ABD'nin stratejik rezervlerinde 413 milyon, ticari stoklarında ise 411 milyon varil petrol bulunuyordu. Japonya'nın devlet kontrolündeki rezervleri ise 263 milyon varil seviyesindeydi. Avrupa Birliği ülkeleri de yasal zorunluluk gereği en az 90 günlük net ithalatı veya 61 günlük tüketimi karşılayacak düzeyde stok bulundurmak durumunda.

STRATEJİK REZERVLER TAMPAON GÖREVİ GÖRÜYOR

Bu stratejik rezervler, şimdiye dek enerji şokunun etkilerini hafifletmede ve arz dalgalanmalarını yönetmede önemli bir rol oynadı. Ancak, çatışmanın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik umutlara rağmen, boğazdaki petrol trafiği hala durmuş durumda. Bu durum, ülkeleri hem stratejik hem de ticari stoklarını hızla tüketmeye zorluyor.

IEA, Mart ve Nisan aylarında küresel petrol stoklarının rekor hızda azalarak toplamda 246 milyon varil düştüğünü açıkladı. IEA Başkanı Fatih Birol, petrol stoklarının sınırsız olmadığını ve dünya genelinde hızla azaldığını belirtti. Üretim ve rafineri kapasitesinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin uzun zaman alacağını da vurguladı.

PETROL REZERVLERİ NE ZAMAN KRİTİK SEVİYELERE İNECEK?

Amerikalı yatırım bankası Goldman Sachs da benzer bir uyarıda bulunarak, küresel petrol stoklarının bu ay rekor hızla eridiğini bildirdi. Capital Economics Başekonomisti Neil Shearing, mevcut tüketim hızının devam etmesi halinde ticari petrol stoklarının Haziran sonuna kadar kritik derecede düşük seviyelere inebileceği öngörüsünde bulundu. Shearing, arz koşullarının kısa sürede düzelmemesi halinde fiyatların keskin biçimde yükselebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Yaz aylarındaki yüksek talep dönemi, petrol kıtlığı endişelerini artırıyor. Enerji uzmanı Antoine Halff, arz kesintilerinin sürmesi halinde en çok Asya ülkelerinin ve havacılık sektörünün etkileneceğini belirtti. Bu durumun, ABD gibi kendi arzı güçlü olan ülkelerde bile hissedilecek ciddi fiyat artışlarına yol açacağını söyledi.

STOKLARDAKİ AZALMA FİYATLARI NASIL ETKİLEYECEK?

Ham petrol fiyatları, arz sıkıntısı ve jeopolitik risk primi nedeniyle savaş öncesine göre yüksek seyrini koruyor. Ancak fiyatlar, haber akışına karşı oldukça hassas ve dalgalı bir grafik çiziyor. Çatışmanın kısa sürede sona erebileceğine dair açıklamalar fiyatları düşürürken, boğazın daha uzun süre kapalı kalacağına dair işaretler fiyatları tekrar yukarı çekiyor.

RBC Capital Markets Küresel Emtia Stratejisi Başkanı Helima Croft, piyasaların çatışmanın çözümündeki zorlukları hafife aldığını düşünüyor. Croft, Hürmüz Boğazı'nın kısa sürede normale döneceği beklentilerinin gerçekçi olmayan varsayımlara dayandığını belirtti. Mevcut arz kaybı hızının sürmesi halinde, toplam ham petrol kaybının Haziran sonunda 1,5 milyar varile yaklaşabileceğini ve bunun petrol fiyatlarını 2008'deki zirve seviyelere taşıyabileceğini öngörüyor.

PİYASAYI DENGELEYECEK UNSUR MUHTEMELEN TALEPTEKİ DÜŞÜŞ OLACAKTIR

Bazı ülkeler, talebi azaltmak ve yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla çalışma haftasını kısaltmak gibi önlemler almaya başladı. Ancak hükümetler, stokların azalması karşısında ikinci bir koordineli rezerv salımına sıcak bakmıyor. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, stokların sınırlı olduğunu ve çatışmanın süresi ve şiddeti netleşmeden yeni bir salımın mümkün olmadığını belirtti.

Halff, Hürmüz Boğazı'nın daha uzun süre kapalı kalması halinde, hükümetlerin arzı güvence altına alıp fiyatları kontrol altında tutmak için yapabileceklerinin sınırlı olacağını ifade etti. Stratejik rezervlerden petrol salımının da bir sınırı olduğunu ve bu kaynakların sonsuz olmadığını hatırlattı.