Özgürlük ve İtaat: Kavramların Yeniden Değerlendirilmesi
Prof. Dr. Faruk Taşcı, özgürlük ve itaat kavramlarını farklı ideolojiler ve dini referanslar üzerinden ele alarak, gerçek özgürlüğün tanımını ve itaatın erdemli yönlerini değerlendirdi.
Son dönemde sıkça sorulan “Özgür müsünüz?” sorusu, Prof. Dr. Faruk Taşcı'nın kaleme aldığı bir yazıda derinlemesine incelendi. Taşcı, sorunun muhatabının “Hangi özgürlükten bahsettiğinizi” sorması gerektiğini belirterek, farklı ideolojilerin özgürlük anlayışlarını mercek altına aldı. Yazıda, liberal-kapitalist sistemin sınırsız bireycilik anlayışı, Marksist-sosyalist sistemin mülkiyet karşıtı görüşleri ve Yahudi anlayışındaki seçkinci özgürlük yorumu eleştirildi. Bu yaklaşımların insan fıtratına aykırı ve sınırlayıcı olduğu vurgulandı.
İtaat Kavramının Yeniden Tanımlanması
Yazının ana eksenini, sıklıkla özgürlüğün zıddı olarak algılanan “itaat” kavramının doğru anlaşılması oluşturuyor. Prof. Dr. Taşcı, “Ben özgürüm, itaat bilmem” diyenlere seslenerek, itaatın kölelik anlamına gelmediğini belirtti. Medyanın propaganda gücünün, genellikle kötü niyetli kişiler tarafından kullanılarak itaatın olumsuz bir kavram olarak zihinlere yerleştirildiğini ifade etti. Gerçekte, sömürü düzeni kuranların kendi dışındakilere itaatı kötü göstererek, kendi otoritesini pekiştirmeye çalıştığına dikkat çekildi. Ancak Taşcı, kula kul olmaya yönelik itaatın kabul edilemez olduğunu, bunun yerine Allah’a, Peygamber’e, meşru otoriteye, anne-babaya ve büyüklere yönelik itaatın farklı ve erdemli anlamlar taşıdığını vurguladı.
Erdemli İtaatın Kaynakları ve Kişilik Gelişimi
Yazıda, erdemli itaatın kaynakları detaylandırıldı. Allah’a itaat, haramlardan kaçınma, ibadetleri yerine getirme ve kul haklarına riayet etme olarak tanımlandı. Allah’a itaat etmeyenin, doğrudan veya dolaylı olarak İblis’e itaat etmiş olacağı belirtildi. Benzer şekilde, Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) itaatın, O’nun tebliğ ettiklerine ve sünnetine uymak anlamına geldiği, aksi takdirde farklı kişi veya kurumların sistemlerine itaat edilmiş olacağı ifade edildi. Vatana sadakat göstergesi olarak devlet otoritesine itaatin gerekliliği vurgulanırken, anne-babaya itaatın gerçek evlatlığın bir gereği olduğu belirtildi. Toplumda bereketin ve saygının devamı için büyüklere itaatın önemi anlatıldı.
Taşcı, adil, merhametli, doğru sözlü ve güzel ahlaklı kişilere itaat etmenin bir erdem olduğunu belirtti. Adil yöneticiyi, sevgi dolu gönlü, doğru sözlü alimi ve salih insanları dinlemenin bir nevi itaat olduğunu, bu kişileri dinlememenin ise özgürlük değil, nefse kölelik olduğunu savundu. Ömrünü ailesine adayan anneye, destek olan babaya, tecrübeli büyüklere ve alanında uzman kişilere (yaşından bağımsız olarak) kulak vermenin de bu erdemli itaat kapsamına girdiği ifade edildi. Bu tür kişilerin sözlerini dinleyip, sentezleyerek karar verebilmenin ise kişilik sahibi olmanın bir göstergesi olduğu vurgulandı.
Son olarak, otorite kavramının sorgulanabilirliği de ele alındı. Allah’ın mutlak otorite olduğu, ancak Kendisini sorgulama hakkı da verdiği belirtildi. Peygamber’in sünneti, devlet otoritesi, anne-baba otoritesi ve alanında uzman kişilerin otoritesi gibi diğer otoritelerin de sorgulanabilir olduğu, ancak bu sorgulama sonucunda itaat edenlerin (mümin, makul vatandaş, evlat, işinin ehli) veya isyan edenlerin (bidat ehli, hain, hayırsız evlat) ortaya çıktığı ifade edildi. Yazı, “Özgürlük anlayışını söyle, sana kime itaat ettiğini ve dolayısıyla kim olduğunu söyleyeyim” sözleriyle son buldu.
