Özgür Özel'in Yeni Partisi Hazine Yardımı Alamayacak: İşte Nedeni

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içinde yaşanan gelişmelerin ardından Grup Başkanı Özgür Özel'in yeni bir siyasi parti kurma kararının Ankara siyasetinde önemli yankı uyandırması bekleniyor. Yeni oluşumun Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) 90 milletvekilini aşarak kısa sürede bir grup kurabileceği tahminleri yapılırken, bu yeni partinin devlet yardımından yararlanıp yararlanamayacağı konusu da gündeme geldi. Edinilen bilgilere göre, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde, milletvekili transferleriyle kurulacak yeni bir parti, hazineden mali yardım alamayacak.

Yeni Partinin Hazine Yardımı Alıp Alamayacağı Tartışılıyor

Siyasi partilere yapılan devlet yardımları, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın ek 1'inci maddesine göre belirleniyor. Bu yasaya göre, bir siyasi partinin hazine yardımından faydalanabilmesi için son milletvekili genel seçiminde geçerli oyların en az yüzde 3'ünü almış olması şartı bulunuyor. Bu nedenle, CHP'den ayrılacak milletvekilleriyle kurulacak yeni bir parti, TBMM'de bir grup oluştursa ve hatta sandalye sayısını 90'ın üzerine çıkarsa bile hazine yardımı alamayacak. Bunun temel nedeni, yeni partinin kurulacağı için 2023 milletvekili genel seçimine kendi adıyla katılmamış olması ve dolayısıyla seçimlerden elde edilmiş bir oy oranının bulunmamasıdır. Yeni partinin devlet yardımı alabilmesi için, katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy oranına ulaşması ve bu başarıyı bir sonraki yardım dönemine taşıması gerekecek.

Devlet Yardımı Sistemi Nasıl İşliyor?

Türkiye'de siyasi partilere yapılan hazine yardımı sistemi, zaman içinde çeşitli yasal düzenlemelerle değişiklikler gösterdi. Başlangıçta Meclis'teki temsil gücünü esas alan uygulamalar tartışılsa da, mevcut sistemde yardımın belirlenmesindeki temel kriter seçim başarısı olarak öne çıkıyor. Yürürlükteki düzenlemeye göre, milletvekili transferleri, Meclis'te grup kurulması veya yüksek sandalye sayısına sahip olunması, tek başına devlet yardımı hakkı sağlamıyor. Hazine yardımı hakkı, yalnızca son milletvekili genel seçiminde elde edilen oy oranına göre hesaplanıyor. Bu bağlamda, Özgür Özel liderliğinde kurulacak yeni partinin, CHP'den çok sayıda milletvekilinin katılımıyla TBMM'de güçlü bir grup oluşturması durumunda bile, seçim performansı olmadığı sürece hazine yardımı alma imkanı bulunmuyor. Siyasi kulislerde, yeni partinin mali kaynaklarını ilk genel seçime kadar üye aidatları, bağışlar ve diğer yasal gelir kalemleriyle sürdürmesi gerekeceği konuşuluyor.

Hazine Yardımı Sisteminin Tarihsel Gelişimi

Siyasi partilere yapılan devlet yardımının tarihsel süreci şu şekildedir:

• 1965: Siyasi partilere devlet yardımı ilk kez yasal zemine kavuştu.
• 1971: Anayasa Mahkemesi, devlet yardımına ilişkin ilk düzenlemeleri iptal etti ve sistem yeniden şekillendirildi.
• 1983: 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası yürürlüğe girerek devlet yardımının esasları yeniden belirlendi.
• 1995: Anayasa'nın 68. maddesinde yapılan değişiklikle siyasi partilere “yeterli ve hakça mali yardım” yapılacağı hükmü anayasal güvence altına alındı.
• 2000'li yıllar: Devlet yardımı kriterleri çeşitli yasal düzenlemelerle yeniden yapılandırıldı, yardım alacak partilerin seçimlerde alması gereken oy oranı ve yardımın hesaplanma yöntemi değiştirildi.
• 2014: Yapılan düzenlemeyle hazine yardımından yararlanmak için gereken oy oranı yüzde 7'den yüzde 3'e düşürüldü, bu da daha fazla partinin devlet yardımından faydalanmasının yolunu açtı.

Mevcut durumda, bir siyasi partinin hazine yardımı alabilmesi için son milletvekili genel seçimine katılmış ve geçerli oyların en az yüzde 3'ünü almış olması gerekiyor. TBMM'de grup kurmak veya milletvekili transferleriyle sandalye sayısını artırmak, tek başına bu hakkı doğurmuyor. Özel'in kuracağı yeni parti, CHP'den önemli sayıda milletvekilini bünyesine katsa ve Meclis'te bir grup oluştursa bile, son genel seçime kendi adıyla katılmadığı için hazine yardımından yararlanamayacak. Yeni parti, ancak katılacağı ilk genel seçimde yüzde 3 barajını aşması durumunda bir sonraki yardım döneminde devlet desteği almaya hak kazanabilecek.