Özbekistan'da Latin Alfabesi Reformu 33 Yıl Sonra Tamamlanıyor

Özbekistan'da uzun yıllardır devam eden Latin alfabesine geçiş süreci önemli bir aşamaya geldi. Ülkede 33 yıldır yürütülen alfabe reformu, senatoda kabul edilmesi beklenen yeni yasa ile büyük ölçüde tamamlanacak. Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Özbekistan alfabesi, mevcut 26 harf ve 3 harf kombinasyonu yerine 28 harften oluşacak.

Yapılan düzenlemeyle, Latin alfabesindeki bazı harf karşılıkları Türkçe'deki karşılıklarıyla değiştirilecek. Buna göre, mevcut 'o' harfinin yerine 'ö', 'g' harfinin yerine 'ğ', 'ch' harf kombinasyonunun yerine 'ç' ve 'sh' harf kombinasyonunun yerine de 'ş' harfi kullanılacak. Bu değişiklikler, Özbekçe'nin yazımında Türkçe ile daha fazla benzerlik kurulmasını sağlayacak.

Alfabe Reformunun Arka Planı ve Uygulama Detayları

Özbekistan'da alfabenin değiştirilmesine yönelik ilk adımlar 1990'lı yılların başlarında atılmıştı. Bu reform, ülkenin Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazanmasının ardından kültürel ve dilsel kimliğini yeniden şekillendirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Son 100 yılda Özbek alfabesinde gerçekleşecek dördüncü büyük değişiklik olacak bu süreç, ülkenin dil yapısında önemli bir dönüşüme işaret ediyor.

Yeniden yapılandırma sürecinde, eski harflerle yazılmış olan bütün yazılı belgelerin aynı anda yenilenmesi gibi bir zorunluluk getirilmeyeceği belirtildi. Bu kararın, kamu bütçesi üzerinde ek bir yük oluşturmasını engellemek amacıyla alındığı aktarılıyor. Eski harflerle yazılan belgeler, bir süre daha geçerliliğini koruyacak. Yasa, senatodan da onay alması ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından imzalanması halinde yürürlüğe girecek.

Ortak Türk Alfabesi Çabaları ve Gelecek Perspektifi

Özbekistan'daki bu alfabe düzenlemesi, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde yürütülen ortak alfabe çalışmalarını da akıllara getiriyor. Teşkilata üye olan Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan gibi ülkeler arasında dil birliğini güçlendirme yönünde adımlar atılıyor. Türk Devletleri Teşkilatı, 2024 yılında 34 harften oluşan bir Ortak Türk Alfabesi hazırlamıştı. Bu ortak alfabede, Türkiye'de kullanılan harflere ek olarak ä, ñ, q, x ve w gibi harfler de yer alıyordu. Özbekistan'ın Latin alfabesine geçiş süreci, Türk dünyası genelindeki dilsel yakınlaşma çabaları açısından da önem taşıyor.