Ortadoğu'da Yeni Dengeler: İsrail Yalnızlaşıyor, Bölgesel İş Birliği Güçleniyor

Ortadoğu'da son yılların en belirgin jeopolitik değişimlerinden biri yaşanıyor. Bir dönem İsrail'in bölgesel entegrasyonunda kilit rol oynayan Abraham Anlaşmaları'nın etkisi azalırken, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölgedeki önemli aktörler, İsrail'i dışarıda bırakacak yeni iş birliği arayışlarına yöneliyor. Bu durum, İsrail'de stratejik kaygıların artmasına neden oluyor.

Suudi Arabistan'ın, ABD'nin tüm baskılarına rağmen İsrail ile normalleşme yoluna gitmemesi ve buna karşılık Katar, Pakistan ve Türkiye gibi bölgesel güçlerle iş birliğini geliştirmesi, bu yeni eğilimin en önemli göstergesi olarak kabul ediliyor. Son olarak Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE), İran ile gerilimi düşürmek amacıyla milyarlarca dolarlık mali kanalları yeniden açmaya hazırlandığı yönündeki iddialar, Tel Aviv'de ciddi endişe yarattı. İsrail'in Gazze, Lübnan, İran ve Suriye eksenindeki saldırgan politikaları, bölge ülkelerinde güvenlik endişelerini artırırken, birçok Arap başkentinde İsrail artık istikrarsızlığın temel nedenlerinden biri olarak görülmeye başlandı.

BAE'den Yeni Denge Siyaseti

İngiliz medyasında yer alan haberlere göre BAE, İran ile arasındaki gerilimi azaltmak amacıyla milyarlarca dolarlık fonların serbest bırakılması için bir süreç yürütüyor. Abu Dabi yönetimi bu iddiaları resmi olarak yalanlasa da, son aylarda İran'ın BAE'ye yönelik saldırılarının durmuş olması dikkat çekiyor. Bölgesel gözlemciler, Körfez ülkelerinin İran'ı tamamen dışlamanın artık mümkün olmadığına kanaat getirdiğini belirtiyor. Bu nedenle Körfez başkentleri, çatışma yerine diyalog ve karşılıklı bağımlılık üzerine kurulu yeni bir güvenlik mimarisi oluşturmaya çalışıyor. Bu yaklaşım, İsrail'in uzun süredir savunduğu İran'ı çevreleme stratejisinden önemli ölçüde farklılaşıyor.

Türkiye-Mısır Yakınlaşması Bölgesel Dengeleri Değiştiriyor

İsrail basınının son değerlendirmeleri, Ankara ile Kahire arasındaki askeri ve güvenlik iş birliğinin hız kazandığını ve Tel Aviv'in bu gelişmeleri yakından takip ettiğini ortaya koyuyor. Özellikle Doğu Akdeniz ve bölgesel enerji denkleminde Türkiye ile Mısır'ın ortak hareket etme potansiyeli, İsrail'in son yıllarda kurmaya çalıştığı jeopolitik dengeyi zorlayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. İsrail medyası, Tel Aviv'in bu konuda Washington'u devreye soktuğunu ve ABD'den Türkiye-Mısır arasındaki temaslar hakkında daha fazla bilgi talep ettiğini öne sürüyor. İsrail kaynakları, son dönemde gerçekleşen temasların kapsam ve yoğunluğunun alışılmışın dışında olduğuna dikkat çekiyor. Mısır ve Türk Hava Kuvvetleri'nin geçtiğimiz hafta ortak tatbikat yapması da bu yakınlaşmanın somut göstergelerinden biri oldu.

Hicaz Koridoru İsrail'i Pas Geçiyor

İsrail medyasında geniş yankı bulan bir diğer gelişme ise Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan ulaştırma ve lojistik anlaşmaları oldu. Yeni demir yolu ve ticaret koridoru projelerinin İsrail'i tamamen devre dışı bırakması, Tel Aviv'de stratejik bir kayıp olarak yorumlanıyor. Bir dönem Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) kapsamında İsrail'in Hayfa Limanı'nı merkez alan planlar gündemdeyken, bölgesel çatışmaların ardından Riyad yönetiminin rotasını Türkiye'ye çevirmesi dikkat çekici. Bu yeni hat, İstanbul'dan başlayarak Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan üzerinden Hint Okyanusu'na kadar genişletilmesi hedefleniyor. İsrail basındaki yorumlarda, bu hattın sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik sonuçlar doğuracağı vurgulanıyor. Bu projeyle Türkiye'nin Akdeniz'den Kızıldeniz'e uzanan geniş bir nüfuz alanı oluşturduğu belirtiliyor.

ABD'de de Rahatsızlık Var

İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve bölgesel gerilimi tırmandıran politikaları, en yakın müttefiki ABD'de de rahatsızlık yaratmaya başladı. Uluslararası basında yer alan haberlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya sert mesajlar verdi. Axios'un iddiasına göre Trump, Netanyahu'yu, "Dikkatli olsan iyi edersin, yoksa yakında tek başına kalacaksın" sözleriyle uyardı. Gerilimin ardından ABD Başkan Yardımcısı JD Vance da dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Vance, ABD ile İsrail'in çıkarlarının her zaman örtüşmediğini belirterek, Netanyahu'nun İran ile yaşanan süreçte Washington ile ilişkilerinde hatalar yaptığını söyledi. Olası bir ABD-İran anlaşmasının Amerikan halkı için önemli bir kazanım olacağını ifade eden Vance, bunun İsrail'i memnun etmeyebileceğini ancak Washington'ın önceliğinin kendi ulusal çıkarları olduğunu vurguladı.

Yeni Bölgesel Denklem Belirginleşiyor

BAE'nin İran'la gerilimi azaltma çabaları, Suudi Arabistan'ın Türkiye ile stratejik projelere odaklanması, Mısır-Türkiye ilişkilerindeki normalleşme ve Körfez ülkelerinin ortak güvenlik anlayışında yaşanan değişim, yeni bir bölgesel eksenin oluştuğuna işaret ediyor. Körfez ülkeleri İran konusundaki kaygılarını sürdürseler de, artık çatışma ve kutuplaşma yerine ekonomik entegrasyon, ticaret koridorları ve diplomatik denge politikalarını benimsiyor.