Orta Doğu Krizi Küresel Emisyonları Artırıyor: Kömüre Dönüş Rekor Seviyede

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) son raporu, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin küresel enerji piyasaları ve iklim değişikliği üzerindeki etkilerini gözler önüne serdi. Rapora göre, bölgede yaşanan kriz, enerji arzında kesintilere ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan yükselişe neden oldu. Bu durum, birçok ülkenin enerji ihtiyacını karşılamak için doğal gazdan kömür gibi daha yoğun emisyona neden olan fosil yakıtlara yönelmesine yol açtı.

Bu beklenmedik kömüre dönüş eğilimi, küresel ölçekte elektrik üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarında bu yıl yüzde 1'in üzerinde bir artışla rekor seviyeye ulaşılması tahminini beraberinde getirdi. Geçmişte emisyon düşüşleriyle dikkat çeken bazı büyük ekonomilerde dahi bu eğilimin tersine dönmesi bekleniyor.

Emisyon Artışında Küresel Rekor Beklentisi

IEA'nın Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi'ne göre, geçen yıl küresel emisyonlar büyük ölçüde sabit kalmış, hatta Çin ve Hindistan gibi ülkeler düşük emisyonlu kaynaklardan elde edilen elektriğin artması ve talepteki ılımlı büyüme sayesinde emisyonlarını azaltmıştı. Ancak bu yıl, gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerdeki artış eğiliminin, Avrupa ve ABD'deki düşüşleri dengelemesi bekleniyor.

Raporda öne çıkan bazı tahminler şunlar:

• Çin'de, yüksek elektrik talebi ve rüzgar enerjisi üretimindeki düşüş nedeniyle fosil yakıtlara yönelimin artmasıyla mutlak emisyon artışının yaklaşık yüzde 2 olması bekleniyor.
• Güneydoğu Asya'da, güçlü elektrik talebinin büyük ölçüde fosil yakıtlarla karşılanması sonucu yıllık ortalama yüzde 6 emisyon artışı öngörülüyor.
• Hindistan'da, kömür santrallerinden üretimin artmaya devam etmesiyle emisyonların bu yıl yaklaşık yüzde 3, 2027'de ise yüzde 1,5 artması bekleniyor.
• ABD'de ise emisyonların bu yıl yüzde 3 azalacağı ve 2027'de büyük ölçüde sabit kalacağı tahmin ediliyor.
• Avrupa Birliği (AB) ise mutlak emisyon düşüşü açısından en büyük gerilemeyi yaşayacak. AB'de emisyonların 2026'da yüzde 5, 2027'de ise yüzde 16 azalması bekleniyor.

Karbon Yoğunluğunda Düşüş Eğilimi Sürüyor

Toplam emisyonlardaki artış beklentisine rağmen, düşük emisyonlu kaynakların elektrik üretimindeki payının yükselmesiyle küresel elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 3 azalması bekleniyor. Bu, üretilen her birim elektriğin daha az karbondioksit salacağı anlamına geliyor.

Rapora göre, küresel karbon yoğunluğunun 2027'de kilovatsaat başına 410 gram seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu alanda en dikkat çekici iyileşmenin AB'de olması bekleniyor. AB'de karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 12 azalarak 2027'de kilovatsaat başına 135 grama düşmesi öngörülüyor. Çin ve Hindistan'da da benzer hızlarda düşüşler beklenirken, ABD'de de karbon yoğunluğunun azalması öngörülüyor.

Bu durum, enerji dönüşümünün bir yandan sürdüğünü, ancak jeopolitik ve ekonomik koşulların bu dönüşümün hızını ve genel emisyon seviyelerini geçici olarak olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor.