Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 90 Yıllık Uygulaması: Dışişleri Bakanlığı'ndan Açıklama

Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin denizcilik ve egemenlik hakları açısından büyük önem taşıyan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne ilişkin bir açıklama yayımladı. Açıklamada, 20 Temmuz 1936'da imzalanan ve Türk Boğazları üzerindeki Türkiye Cumhuriyeti egemenliğini tescilleyen sözleşmenin, 90 yıldır ülkenin ulusal çıkarları doğrultusunda tarafsızlık, şeffaflık ve titizlikle uygulandığı vurgulandı.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Önemi

1936 yılında İsviçre'nin Montrö kentinde imzalanan sözleşme, Türkiye'nin Karadeniz ile Ege Denizi arasındaki stratejik geçiş noktaları olan İstanbul, Çanakkale ve Marmara Denizi üzerindeki tam hakimiyetini sağlamıştır. Lozan Antlaşması'nın boğazlar komisyonu hükümlerini kaldıran Montrö, savaş ve barış zamanlarında gemi geçişlerine ilişkin usulleri yeniden düzenlemiştir. Bu sözleşme, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliğini uluslararası alanda güvence altına alırken, aynı zamanda Karadeniz'in güvenliği ve bölge ülkelerinin menfaatlerini de gözeten bir denge unsuru olmuştur.

90 Yıllık Uygulama Süreci

Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, sözleşmenin 90 yıllık uygulama sürecinin Türkiye için taşıdığı anlam öne çıkarıldı. Açıklamaya göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye tarafından bugüne dek tarafsızlık ilkesine bağlı kalınarak, geçişlerle ilgili şeffaf bir politika izlenerek ve sözleşme hükümlerine titizlikle uyularak yürütülmüştür. Bu durum, Türkiye'nin uluslararası denizcilik hukukundaki yerini sağlamlaştırmış ve bölgesel istikrarın korunmasına katkıda bulunmuştur.

Sözleşme, Türkiye'ye boğazlar üzerinde tam egemenlik hakkı tanırken, aynı zamanda ticari gemilerin barış zamanında serbest geçişini güvence altına almaktadır. Savaş zamanlarında ise Türkiye'nin durumu ve taraflara göre geçiş hakları farklılık gösterebilmektedir. Montrö'nün bu dengeleyici rolü, özellikle hassas jeopolitik konumu nedeniyle Türkiye için büyük önem taşımaktadır.