Macaristan'da Anayasa Değişikliği Kabul Edildi: Cumhurbaşkanı Görevden Alınacak

Macaristan Parlamentosu, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görevden alınmasının önünü açan anayasa değişikliğini kabul etti. Başbakan Peter Magyar'ın ilk büyük siyasi hamlesi olarak nitelendirilen düzenleme, eski Başbakan Viktor Orban döneminde kurulan siyasi ve kurumsal yapıyı dönüştürme sürecinin önemli bir adımı olarak görülüyor. Anayasa değişikliği, parlamento tarafından kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı Sulyok'un beş gün içinde imzalamaması durumunda hakkında görevden alma sürecinin başlatılmasını öngörüyor.

Anayasa Değişikliği ve Gerekçeleri

Macaristan'da anayasanın 17'nci değişiklik paketi, 199 sandalyeli parlamentoda yapılan oylamada 139 kabul ve 6 ret oyuyla kabul edildi. Muhalefetteki eski Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Macar Yurttaş Birliği (Fidesz) Partisi ile Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP) milletvekilleri, oylama sırasında parlamentoyu boykot etti. Anayasa değişikliğinde, mevcut Cumhurbaşkanı Sulyok'un görev süresinin, toplumun kendisine duyduğu "ciddi güven kaybı" nedeniyle sonlandırılacağı belirtildi. Başbakan Peter Magyar, parlamentoda yaptığı konuşmada, düzenlemenin Macar ulusuna ihanet olmayacağını vurgulayarak, mevcut siyasi yapıyı tasfiye etme gerekliliğine dikkat çekti.

Yeni Sınırlar ve Görev Süreleri

Kabul edilen anayasa değişikliği, sadece Cumhurbaşkanı Sulyok ile ilgili değil, aynı zamanda Anayasa Mahkemesi üyeleri ve milletvekilleri için de yeni sınırlamalar getiriyor. Buna göre Anayasa Mahkemesi üyeleri için 70 yaş sınırı yeniden uygulanacak. Bu durum, Orban'a yakınlığıyla bilinen Anayasa Mahkemesi Başkanı Peter Polt ile 70 yaşını aşmış üç üyenin görevlerinin, değişikliğin yürürlüğe girmesinden iki ay sonra sona ermesi anlamına geliyor. Ayrıca, milletvekilleri için de en fazla 12 yıllık görev süresi sınırı getirildi. Bu düzenleme ile üç dönem veya toplam 12 yıl milletvekilliği yapanlar, bir sonraki seçimlerde yeniden aday olamayacak.

Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinin ardından parlamentonun 30 gün içinde yeni cumhurbaşkanını seçmesi bekleniyor.

Arka Plan: Magyar'ın Siyasi Yükselişi

Macaristan'da 12 Nisan'da yapılan genel seçimleri, Peter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza) büyük bir farkla kazanmıştı. Tisza, 199 sandalyeli parlamentoda 141 sandalye elde ederek anayasa değişikliği yapabilecek çoğunluğa ulaşmıştı. 9 Mayıs'ta yemin ederek göreve başlayan Magyar, 16 yıllık Viktor Orban iktidarına son vermişti. Göreve başladıktan kısa bir süre sonra, Başbakan Magyar, "Viktor Orban'ın kuklası" olarak nitelediği Cumhurbaşkanı Sulyok'u istifaya çağırmıştı. Sulyok'un istifa etmemesi üzerine Magyar, 5 Temmuz'da mevcut cumhurbaşkanının görevden alınmasını da içeren anayasa değişikliği teklifini Meclise sunmuştu. Orban'a bağlı Fidesz partisi, bu teklifi protesto etmek amacıyla başkent Budapeşte'de gösteriler düzenlemişti. Cumhurbaşkanı Sulyok ise düzenlemenin demokratik ilkelere uygunluğunun incelenmesi için Venedik Komisyonu ve Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.