LGS Sonrası Çocuklarda Dikkat Edilmesi Gereken Ruhsal Belirtiler
LGS maratonu sona erse de, uzmanlar sınavın çocuklar üzerindeki psikolojik etkilerine dikkat çekiyor. Davranış Bilimi Uzmanı Sinem Genez Turan, ailelere uyarıda bulunarak olası belirtileri sıraladı.
Yaklaşık 1 milyon öğrencinin katıldığı Liselere Giriş Sınavı (LGS) tamamlandı. Ancak sınavın bitmesi, öğrencilerin üzerindeki baskının tamamen kalktığı anlamına gelmiyor. Davranış Bilimi Uzmanı Sinem Genez Turan, LGS'nin çocuklar üzerinde kalıcı psikolojik etkiler bırakabileceği uyarısında bulundu. Ailelerin, sınav sonrası çocuklarının davranışlarındaki değişimlere karşı dikkatli olması gerektiğini belirtti.
Çocuklarda Görülebilecek Ruhsal ve Fiziksel Değişimler
Turan, 13-14 yaşlarındaki öğrencilerin yaşadığı yoğun stresin, sınav sonrasında çeşitli belirtilerle ortaya çıkabileceğini ifade etti. Bu belirtilerin bazen doğrudan ifade edilemediğini, ancak fiziksel ve ruhsal değişimlerle kendini gösterdiğini vurguladı. Ailelerin dikkat etmesi gereken başlıca işaretler şunlar:
- Uyku düzeninde 10 günden uzun süren bozulmalar (aşırı uyuma, geceleri sıçrayarak uyanma).
- Saç veya kaş yolma gibi tekrarlayıcı davranışlar.
- Ani öfke patlamaları veya aşırı tepkiler.
- Duygusal duyarsızlık, hissedilenleri ifade edememe.
- Sürekli odaya kapanma veya teknolojiye aşırı yönelme.
- Daha önce keyif aldığı hobilerden zevk alamama.
Bu belirtilerin, çocuğun sinir sisteminin hala stres modunda olabileceğinin bir göstergesi olduğunu belirten Turan, uykunun dinlenme yerine sistemin kendini kapatma biçimi olabileceğini söyledi. Bastırılmış stresin bu yolla dışa vurulduğunu ekledi.
“Ne Fark Eder” Söylemi Ciddi Bir Uyarı İşareti
Turan, sınav sürecinde salgılanan kortizol hormonunun, yalnızca ruh halini değil, gen ifadesini de etkilediğini ve bunun 'epigenetik stres izi' olarak adlandırıldığını açıkladı. Bu izin, gelecek nesillere aktarılma potansiyeli taşıdığını, ancak erken müdahale ile kalıcı olmasının engellenebileceğini belirtti.
Özellikle çocukların “Ne fark eder” veya “Ne olursa olsun” gibi motivasyon kaybı yaşadıklarını gösteren ifadeler kullanmasının, en ciddi alarm işareti olduğunu vurguladı. Bu tür söylemlerin, çocuğun motivasyon sisteminin çöktüğünü gösterdiğini ifade etti.
Ailelere Öneriler ve Profesyonel Destek Zamanı
Bu hassas dönemde ebeveynlere düşen en önemli görevin, çocuğa güvenli bir ortam sunduğunu hissettirmek olduğunu belirten Turan, bunu dokunuş, birliktelik ve sessiz destekle sağlayabileceklerini söyledi. Eğer olumsuz belirtiler iki haftayı geçerse, profesyonel bir ruh sağlığı uzmanından destek almanın zorunlu hale geldiğini ekledi.
