Kolorektal Kanser: Risk Faktörleri, Erken Tanı ve Korunma Yolları
Medipol Bahçelievler Hastanesi'nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, kolorektal kanserlerin risk faktörleri, erken tanı yöntemleri ve korunma yolları hakkında önemli bilgiler verdi. Hastalığın genellikle poliplerden geliştiğini belirten Civil, 45 yaş sonrası düzenli taramanın hayati önem taşıdığını vurguladı.
Kolorektal kanserler, dünya genelinde hem erkeklerde hem de kadınlarda en sık görülen ve ölümcül sonuçlara yol açabilen kanser türlerinden biri olarak öne çıkıyor. Genellikle sinsi ilerlemesi nedeniyle çoğu zaman geç fark edilen bu hastalıkta erken tanı, tedavi başarısı ve hayatta kalma oranları açısından büyük önem taşıyor. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi'nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, kolorektal kanserin risk faktörleri, gelişim yolları ve korunma yöntemleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Poliplerden Kanser Gelişim Süreci
Kolorektal kanserleri, dünya genelinde kanser kaynaklı ölümler sıralamasında ikinci sırada yer alıyor. Erkeklerde kadınlara kıyasla biraz daha sık rastlanan bu kanser türünün belirtileri arasında bağırsak düzeninde bozulma, belirsiz karın ağrısı, rektal kanama, ishal veya kabızlık gibi şikayetler bulunuyor. Ancak bu belirtilerin pek çoğunun genel olması nedeniyle hastalığın erken evrede gözden kaçabileceği belirtiliyor.
Prof. Dr. Civil, kolorektal kanserlerin genellikle üç ana yolla geliştiğini ifade etti. Bunlar; ailesel yatkınlık, kalıtsal geçiş ve poliplerden kaynaklanan gelişim olarak sıralanıyor. Vakaların yaklaşık yüzde 70'inin poliplerden kaynaklandığına dikkat çeken Civil, poliplerin kalın bağırsağın iç yüzeyinde başlayan iyi huylu tümörler olduğunu ve 5 ila 15 yıl gibi bir süre zarfında kansere dönüşebileceğini belirtti. Kalıtsal geçişin oranının yaklaşık yüzde 5-10 civarında olduğunu, ailesel yatkınlığın ise yüzde 10-15 oranında görüldüğünü ekledi. Aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşlarının daha erken çekildiğini de sözlerine ekledi.
Risk Faktörleri ve Erken Tanı İçin Tarama Programı
Kolorektal kanser gelişiminde rol oynayan değiştirilebilir ve değiştirilemeyen risk faktörleri bulunuyor. Prof. Dr. Civil, değiştirilebilir risk faktörleri arasında obezite, diyabet ve insülin direnci, yetersiz fiziksel aktivite, aşırı kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkol kullanımının yer aldığını belirtti. Değiştirilemeyen risk faktörleri ise ileri yaş, ailede kanser öyküsü, ırk, cinsiyet ve polipler olarak sıralandı. Erken tanının, kolorektal kanser tedavisindeki başarıyı doğrudan etkilediğini vurgulayan Civil, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerdiği tarama programına dikkat çekti.
DSÖ'ye göre, 45 yaşından itibaren bireylerin yılda bir kez gaitada gizli kan testi yaptırması öneriliyor. Ayrıca 5 yılda bir rektosigmoidoskopi ve 10 yılda bir kolonoskopi ile tam bağırsak taraması yapılması tavsiye ediliyor. Ailede kolorektal kanser öyküsü bulunan kişilerde ise bu tarama yaşlarının 20'li yaşlara kadar indirilebildiği belirtildi.
Tedavide Multidisipliner Yaklaşım
Kolorektal kanserlerin tedavisinde multidisipliner bir ekip çalışmasının esası oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Civil, cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji uzmanlarından oluşan bu ekibin, hastanın tedavi planını birlikte şekillendirdiğini ifade etti. Tedavinin temelini genellikle cerrahi girişimlerin oluşturduğunu söyleyen Civil, hastalığın evresinin Bilgisayarlı Tomografi (BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) veya Pozitron Emisyon Tomografisi ile Bilgisayarlı Tomografi (PET-CT) gibi ileri görüntüleme yöntemleriyle detaylı olarak belirlendiğini ve tedavi planının bu belirlemelere göre yapıldığını sözlerine ekledi.
