Kazananı Olmayan Kirli Savaş: Bölge Enkaz Altında, Küresel Ekonomi Sarsıldı
İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan ve yüz günü aşkın süren gerilim, resmi bir mutabakatla sona erse de bölgede büyük bir yıkım ve belirsizlik bıraktı. Savaşın kazananı olmazken, küresel ekonomi ve jeopolitik dengeler derinden etkilendi.
ABD ve İran Arasında Sona Eren Gerilimin Ardından Yıkım Manzarası
Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında, İsrail'in kışkırtmalarıyla başlayan ve yüz günü aşkın süren karanlık savaş, resmi bir mutabakat zaptıyla sona erdi. Ancak bu gerilimin ardından zafer kürsüsünde kimse bulunmuyor. ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud'un imzaladığı anlaşmaya rağmen taraflar arasında temkinli bir hava hakim. İsrail'in devam eden saldırgan tutumu ve Lübnan'daki eylemleri, barışın kırılganlığını gözler önüne seriyor.
Bu kirli savaş, binlerce sivilin hayatını kaybetmesine, şehirlerin ve altyapının devasa ölçüde zarar görmesine, insani durumun ağırlaşmasına ve küresel ekonominin sarsılmasına neden oldu. Ortada kutlanacak bir zafer yerine, paylaşılan büyük bir enkaz ve kayıplar var.
Amerika'nın Pahalı Güç Gösterisi ve Stratejik Hataları
Venezuela'daki başarıdan aldığı özgüvenle hareket eden Trump yönetimi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun stratejik kışkırtmalarıyla İran ile girilen bataklıkta derinleşti. Trump, istihbarat uyarılarını göz ardı ederek Netanyahu'nun ajandasının bir parçası haline geldi. Süreç boyunca defalarca anlaşmaya yakın olunduğu belirtilse de, İran'ı tehdit etmekle barış mesajı vermek arasındaki gidip gelmeler, bir liderlik fiyaskosu olarak kayıtlara geçti. ABD'nin mühimmat stoklarında ciddi erimeler yaşanırken, harcanan füzelerin yerine konulmasının yıllar süreceği öngörülüyor. Milyarlarca dolarlık askeri teçhizatın koruyucu olmaması, Trump'ın siyasi kariyerinde de ciddi bir yara açtı. Yapılan anketler, Trump'ın halk desteğinin azaldığını ve İran savaşına verilen onayın düştüğünü gösteriyor.
İsrail'in Stratejik Hüsranı ve İran'ın Direnişi
İsrail, bölgedeki en gelişmiş askeri teknolojisine rağmen İran'ı dize getiremedi, rejimini yıkamadı ve nükleer altyapısını yok edemedi. Üst düzey yetkililere yönelik suikast girişimleri İran devlet yapısını sarsmadı. Aksine, İsrail'in Demir Kubbe savunma sistemi yetersiz kalırken, Gazze ve Lübnan'daki eylemleri dünya çapında büyük bir öfkeye yol açtı. Anlaşmayı hazmedemeyen Netanyahu'nun provokasyonları devam etse de, İsrail kısa vadeli taktiksel kazanımlar elde etse de, katliamlarıyla tarihin utanç sayfalarına kazındı. İran, dış baskılara boyun eğmeyerek Hürmüz Boğazı'nı bir enerji silahı olarak kullanma tehdidinde bulundu. Ancak lider kadrosundaki kayıplar, çöken altyapı ve ağırlaşan ambargolarla faturayı toplum olarak ödeyecek.
Körfez'in Güvenlik Algısı Yıkıldı
Güvenliğini Amerika'ya emanet eden Körfez ülkeleri için kabus yaşandı. Dubai'den Riyad'a kadar 'güvenli yatırım merkezi' olarak tanıtılan bölgede petrol tesisleri vuruldu, sigorta maliyetleri fırladı. Amerika'nın kendi güvenliğini bile sağlayamadığı bir ortamda, bölge ülkeleri kendilerini savunmasız hissetti. Bu savaşın etkileri Orta Doğu ile sınırlı kalmadı; enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, küresel ticaret yollarındaki riskler ve yatırımcı güvenindeki bozulma dünya ekonomisini yeni bir türbülanşa sürükledi.
Çin ve Rusya'nın Jeopolitik Kazancı
Bu kirli savaş, Amerikan hegemonyasının zayıflamasını izleyen Çin ve Rusya için jeopolitik bir piyango oldu. Çin, Pentagon'un Orta Doğu'ya odaklanmasıyla Güney Çin Denizi'ndeki güvenlik dengesinde ABD aleyhine boşluklar yarattı. Tayvan ve Pasifik hattında daha rahat hareket eden Çin, kendisini küresel bir lider olarak konumlandırıyor. Rusya ise enerji krizi sayesinde ekonomik bir can suyu buldu. Petrol fiyatlarındaki artış, Moskova'ya ek gelir sağlarken, Orta Doğu'daki yangın Ukrayna'yı gündemin arkasına itti. Kiev'e gönderilmesi gereken mühimmatlar Körfez'de tüketildiği için Ukrayna askeri olarak yalnızlaştı ve Rusya cephede rahat bir nefes aldı.
Emperyal Kibrin Enkazı ve Masumların Bedeli
Savaşın sonunda Amerika daha güçlü, İsrail daha güvende, İran daha müreffeh, Körfez ülkeleri daha huzurlu veya dünya ekonomisi daha istikrarlı hale gelmedi. Aksine, kaos herkesi içine çekerek ağır sonuçlar doğurdu. Trump seçim kaybetmemek için barış yaparken, Netanyahu vahşetinin ortasında kalıcı bir zafer elde edememenin hüznünü yaşıyor. Sahne arkasında ise Çin küresel liderlik yolunda ilerlerken, Rusya ekonomisini tahkim ediyor. Bu kirli savaş, emperyal kibrin ve piyon diplomasisinin dünyaya ödettiği en ağır bedel olarak tarihe geçti. Savaş lordları masada el sıkışırken, faturayı her zamanki gibi masum halklar ödüyor.
