Irak Başbakanı Türkiye'ye Geliyor: Enerji ve Güvenlik Masada

Irak Başbakanı Ali Zeydi, yarın Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirecek. İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla duyurduğu ziyarette, iki ülke arasındaki ilişkilerin tüm boyutlarıyla ele alınacağını belirtti.

Görüşmelerde, güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve su yönetimi gibi kritik alanlarda iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca, bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında da fikir alışverişinde bulunulacak.

Kerkük-Ceyhan Boru Hattı Anlaşmasında Kritik Eşik

Ziyaretin en önemli gündem maddelerinden birinin, Türkiye ile Irak arasındaki 1973 tarihli Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı anlaşması olması bekleniyor. 27 Temmuz 2026'da sona erecek olan ve yarım asırdır petrol akışını sağlayan anlaşma için yeni bir mutabakat sağlanamaması durumunda, hat üzerindeki petrol akışı tamamen duracak. Enerji yönetimi kaynaklarından edinilen bilgilere göre, sözleşmenin feshedilmesine bir yıl kala, yani 21 Temmuz 2025'te Türkiye, sürenin uzatılmayacağını Bağdat yönetimine bildirdi. Bu durum, küresel enerji piyasaları için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Enerji Verimliliği ve Alternatif Rota Tartışmaları

Mevcut Kerkük-Ceyhan hattının kapasitesinin altında kullanıldığı ve zaman zaman yüzde 25'lere kadar düştüğü belirtiliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, hattın Irak'ın güneyindeki Basra'ya kadar uzanacak şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini ifade etmişti. Sektör uzmanları, Hürmüz Boğazı'na alternatif bir rota olarak Basra-Ceyhan hattının küresel enerji arzı için hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Görüşmelerin tıkanması halinde, petrol akışının durması ve bölgedeki enerji dengelerinin yeniden şekillenmesi öngörülüyor.

Tahkim Krizleri ve Hukuki Boyut

İki ülke arasındaki enerji ilişkileri, geçmişte yaşanan hukuki sorunların da etkisi altında bulunuyor. Türkiye'nin 2014-2018 yılları arasında Irak merkezi hükümetinin onayı olmadan yaptığı petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan tahkim davası sonucunda Türkiye'nin 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmedilmişti. Petrol akışının yeniden başlamasına rağmen, 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim dosyasının varlığı, mevcut süreci karmaşık hale getiriyor.

Ziyaretin Zamanlaması ve Önceki Temaslar

Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin ABD ziyaretinin hemen ardından Türkiye'ye gelmesi dikkat çekici olarak yorumlanıyor. Öte yandan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da 21 Temmuz'da Irak'ı ziyaret ederek mevkidaşı Vehb Selman el-Haseni ile görüşmüştü. Bu görüşmede, Basra'dan Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanacak Kalkınma Yolu projesi ve iki ülke arasındaki bağlantısallığı güçlendirecek iş birliği alanları ele alınmıştı.