IEA Başkanı Birol'dan Petrol ve Doğal Gaz Piyasalarına İlişkin Kritik Açıklamalar

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu'daki çatışmaların petrol piyasaları üzerindeki etkilerine dair önemli açıklamalarda bulundu. Hürmüz Boğazı ve bölgedeki enerji altyapısını etkileyen gerilimlerin, küresel arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdığını belirten Birol, bu durumun piyasa görünümündeki belirsizliği derinleştirdiğini ifade etti. Özellikle Babülmendep Boğazı'na yönelik tehditlerin de bu endişeleri pekiştirdiğini vurguladı.

Petrol Piyasalarında Dengeleyici Unsurlar

Birol, bu olumsuz gelişmelere rağmen ham petrol piyasalarının şu an için bazı dengeleyici unsurlardan destek bulduğunu dile getirdi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerinin, önemli miktardaki petrolü Hürmüz Boğazı dışındaki alternatif rotalar üzerinden küresel piyasalara ulaştırmayı sürdürdüğünü belirtti. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatların da devam ettiğini ekledi. IEA Başkanı, Körfez ülkelerinin ihracatının haziran sonundaki zirve seviyelerinin altında bulunsa da, mart başı ile haziran ortası arasındaki döneme kıyasla hala daha yüksek seyrettiğini kaydetti.

Diğer bölgelerdeki petrol üreticilerinin de arz kayıplarını telafi etmeye yardımcı olduğunu belirten Birol, ABD, Brezilya, Venezuela ve Kazakistan gibi ülkelerin ihracatlarını artırarak bu dengelemeye katkı sağladığını söyledi. Talep tarafında ise Çin'in ham petrol ithalatını savaş öncesi seviyelere göre yaklaşık yüzde 50 azaltmasının piyasaların dengelenmesinde önemli bir rol oynadığını ifade etti.

Birol, IEA üyesi ülkelerin koordineli olarak sürdürdüğü acil durum petrol stok salımlarının da piyasalara önemli bir rahatlama sağladığına işaret etti. Mart ayında duyurulan 400 milyon varil petrolün piyasaya sunulması yönündeki ortak eylemin ardından, üye ülkelerin yaklaşık 290 milyon varil petrolü piyasaya sürdüğünü ve ek miktarların da gelmeye devam ettiğini belirtti. IEA üyesi ülkelerin, kamu kontrolündeki 1 milyar varilin üzerindeki stoklar dahil olmak üzere önemli miktarda acil durum petrol stokunu rezervde tuttuğunu hatırlattı.

Rafine Ürünler ve Doğal Gaz Piyasalarındaki Durum

Açıklamada, rafine petrol ürünleri piyasalarının ham petrole kıyasla daha sıkı bir görünüm sergilediği ifade edildi. Bunun nedenleri arasında, ham petrol teslimatlarındaki artışa paralel bir toparlanma gösteremeyen rafineri faaliyetleri ve petrol ürünleri arzı gösterildi. Dizel ve ben}^{*}= benzin gibi ürünlerde bu durumun daha belirgin olduğu belirtildi.

Doğal gaz piyasalarında ise IEA Başkanı, başta ABD ve Kanada olmak üzere diğer bölgelerden artan Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) sevkiyatlarının, Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanan arz kaybının yaklaşık yüzde 70'ini telafi ettiğini açıkladı. Ancak, Körfez'den LNG ihracatının yeniden başlamasında yaşanacak olası gecikmelerin, piyasaların daha uzun süre sıkı kalmasına neden olabileceği uyarısında bulundu. Bu durumun, gelecek kış öncesinde doğal gaz depolarını doldurmaya çalışan Avrupa ülkeleri başta olmak üzere tüm LNG ithalatçısı ülkeler tarafından hissedileceği kaydedildi.

IEA, küresel enerji arz güvenliğinde daha fazla aksamanın önlenmesi için devam eden çatışmaların çözüme kavuşturulmasının ve Hürmüz Boğazı'nın tam ve koşulsuz şekilde yeniden açılmasının hayati önem taşıdığı yönündeki değerlendirmesini korudu.