Gürcü Kraliçesi Tamara'nın Kayıp Mezarı Ardahan'da Mı? Tarihi Gizem Yeniden Gündemde

Orta Çağ'ın en etkili hükümdarlarından Gürcü Kraliçesi Tamara'nın mezarının nerede olduğu sorusu, tarihçiler ve araştırmacılar için yüzyıllardır çözülemeyen bir gizemini koruyor. Son olarak Ardahan'ın Posof ilçesine bağlı Yolağzı köyü muhtarı Fehim Gündüz, Gürcüler tarafından yapılan araştırmalara göre Kraliçe Tamara'nın mezarının Posof'un Kesikkayalar bölgesinde olabileceği iddiasını dile getirdi. Bu iddia, bölgede bulunan tarihi kalıntılarla birlikte yeniden heyecan yarattı.

Kraliçe Tamara Dönemi ve Anadolu'daki İzleri

12. ve 13. yüzyıllarda hüküm süren Kraliçe Tamara'nın yönetimindeki Gürcü Krallığı, Kafkasya'nın en güçlü devletlerinden biri haline gelmişti. Krallığın sınırlarının bugünkü Gürcistan'ın yanı sıra Doğu Anadolu'nun bazı bölgelerine kadar uzanması, Posof ve çevresinin de o dönemde Gürcü kültürü ve mimarisinin etkisinde kaldığını gösteriyor. İlçede hala ayakta olan birçok tarihi yapı, bu geçmişin canlı kanıtları olarak duruyor.

Yüzyıllık Rivayet Kesikkayalar'da Canlanıyor

Gürcü Kraliçesi Tamara'nın mezarının yeri hakkındaki belirsizlik, Ardahan'ın Posof ilçesi sınırları içindeki Kesikkayalar bölgesinde anlatılan yerel rivayetlerle yeniden gündeme geldi. Bölge halkı, uzun yıllardır kraliçenin mezarının bu bölgedeki mağaralarda olabileceğini konuşuyor. Bu iddialar, Ardahan İl Kültür ve Turizm Müdürü Uğur Dede'nin bölgedeki incelemeleriyle daha da önem kazandı. Dede, 2024 yılında yapılan yüzey araştırmalarında Kesikkayalar bölgesinde Orta Çağ dönemine ait çok önemli kalıntıların bulunduğunu belirtti.

Uğur Dede, bölgedeki rivayetlere göre Kraliçe Tamara'nın İran birliklerinden kaçarken Kesikkayalar'daki bir tüneli kullandığını ve burada hayatını kaybettiğini söyledi. Dede, bölgenin Orta Çağ dönemine ait olduğunu, açık mağaralar ve 'nöbetçi mağaralar' olarak bilinen yerlerde sütunlar tespit ettiklerini ekledi. Ardahan Üniversitesi ile iş birliğiyle yapılan yüzey araştırmasında bulunan kalıntıların doğal olmadığına dikkat çeken Dede, bu alanın turistik bir destinasyon olarak değerlendirilmesi için yeni çalışmalar yapılacağını ve gerekirse alanın tamamının tescil edileceğini ifade etti.

Yerel Halk ve Araştırmacıların Görüşleri

Yolağzı Köyü Muhtarı Fehim Gündüz de Kraliçe Tamara'nın mezarının Posof'ta olabileceği yönündeki iddiaları destekledi. Gündüz, Gürcü araştırmacıların da kendi araştırmalarında kraliçenin mezarının Gürcistan'da değil, Posof veya Artvin'in Posof'a yakın bölgelerinde olabileceği sonucuna vardıklarını aktardı. Muhtar Gündüz, Kesikkayalar bölgesinde yaklaşık 205 odalı bir yerleşim alanından bahsedildiğini, kayaların 800 metre uzunluğunda ve 150 metre yüksekliğinde olduğunu, iki yanında ise nöbetçi mağaraların bulunduğunu belirtti. Mağaralardan birinin girişinin taştan olduğunu ancak heyelanlar nedeniyle alt kısımlara inilemediğini de ekledi.

Arkeolojik Potansiyel ve Gelecek Çalışmalar

2024 yılında başlayıp sonuçları 2026'da yayımlanması beklenen Posof Orta Çağ Arkeolojik Yüzey Araştırması'na göre, Kesikkayalar ve çevresi Orta Çağ'a ait çok sayıda kültür varlığını barındıran önemli bir arkeolojik alan olarak tanımlanıyor. Bu bölgenin, Posof'taki en değerli Orta Çağ arkeolojik merkezlerinden biri olduğu ve yapılacak ileri araştırmalarla yeni bulguların ortaya çıkma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.