Forbes'tan Türkiye'nin Depozito Sistemi'ne Övgü: ABD ve Batı'ya Örnek Model

Ekonomi ve iş dünyası alanında küresel bir yayın organı olan Forbes, Türkiye'nin Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin çevresel faydalarının ötesinde, kritik hammadde tedariğini güçlendirme ve geri dönüşümü ekonomik bir değere dönüştürme potansiyelini vurgulayarak uluslararası alanda övgü aldı. Wesley Alexander Hill imzasıyla yayımlanan bir analizde, geri dönüşümün sadece çevre meselesi olmadığı, aynı zamanda sanayi üretimi, ulusal güvenlik ve stratejik hammaddelere erişim açısından taşıdığı önem ele alındı.

Geri Dönüşümün Stratejik Önemi ve Türkiye Modeli

Analizde, alüminyum, lityum, bakır ve kalay gibi üretim, enerji, teknoloji ve savunma sanayi için hayati öneme sahip malzemelerin ekonomiye geri kazandırılmasının, ülkelerin hammaddede dışa bağımlılığını azaltabileceği ve küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıkları giderebileceği belirtildi. Bu bağlamda, Türkiye'nin hayata geçirdiği DOA Sistemi, ulusal ölçekte uygulanabilecek en uygulanabilir model olarak öne çıkarıldı. Forbes, birçok ABD eyaletinde ve Avrupa ülkesinde depozito iade sistemlerinin bulunduğunu hatırlatırken, Türkiye'nin modelinin en dikkat çekici yönlerinden birinin kamu finansmanı yerine özel sermayeye ve genişletilmiş üretici sorumluluğuna dayanması olduğunu belirtti. Bu yaklaşımın, vergi mükelleflerine ek yük getirmeden sistemin kurulmasını sağladığı ifade edildi.

Türkiye'deki DOA Sistemi'nin dijital altyapısı da analizde özel olarak vurgulandı. QR kodları, uçtan uca takip sistemi, depozito iade makineleri ve vatandaşların iadelerini mobil cüzdanlarına alabilmelerini sağlayan teknoloji, sistemin başarısının temel unsurları arasında gösterildi. Bu teknolojik altyapının, vatandaşların sisteme katılımını kolaylaştırdığı, toplama verimliliğini artırdığı ve kullanılmış içecek ambalajlarının atık olarak görülmesi yerine değerli endüstriyel girdiler olarak ekonomiye kazandırılmasını sağladığı kaydedildi.

ABD'ye Türkiye Modelinde Depozito Sistemi Önerisi

Forbes analizinde, Türkiye'deki DOA modelinin sadece çevresel bir proje olmadığı, aynı zamanda yerli tedarik zincirlerini güçlendiren modern bir sanayi altyapısı olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. ABD'ye, geri dönüşüm ve kritik hammadde politikalarını güçlendirmesi için Türkiye'deki gibi bir depozito iade sistemi kurması önerildi. Mevcut perakende noktaları, belediye tesisleri ve diğer kurumların modern dijital takip teknolojileriyle entegre edilerek böyle bir sistemin oluşturulabileceği aktarıldı. Analiz, Türkiye'nin DOA modelini, Batılı ülkelerin kendi ihtiyaçlarına uyarlayabileceği bir yol haritası olarak tanımladı. Sistemin özel kaynaklarla finanse edilebileceği ve sanayi altyapısının ayrılmaz bir parçası haline getirilebileceği vurgulandı.

Yerli Teknoloji Üreticileri İçin Fırsatlar

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Forbes'un analizinde yer alan görüşlerinde, DOA Sistemi'nin Türkiye'nin yerli teknoloji sektörü için önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Türkiye'nin tek bir ekipman tedarikçisine bağımlı kalmak yerine rekabete açık bir model benimsediğini söyleyen Öztürk, son iki yılda çeşitli Türk üreticilerin gerekli sertifikasyonları alarak yerli depozito iade makineleri üretmeye başladığını aktardı. Bu durumun, geri dönüşüm teknolojileri alanında yeni bir sanayi ekosisteminin oluşmasına zemin hazırlayacağını ifade eden Öztürk, değerli hammaddelerin ülke ekonomisi içinde kalmasının cari açığın düşürülmesine katkı sağlayacağını ve sistemin tam kapasiteyle çalışmasıyla yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık bir ekonomik katkı beklenildiğini belirtti.