Fed Faiz Kararı Öncesi Orta Doğu Gerilimi ve Enflasyon Belirsizliği

ABD Merkez Bankası (Fed), temmuz ayı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı öncesinde, Orta Doğu'daki gerilimin yeniden tırmanması ve petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle kritik bir dönemece girdi. 28-29 Temmuz'da yapılacak toplantıda alınacak kararlar, küresel ekonominin yönünü belirlemede önemli rol oynayacak.

Son açıklanan veriler ABD'de enflasyonun haziranda yavaşladığına işaret etse de, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve enerji maliyetlerindeki artış beklentisi, Fed üzerindeki faiz artırımı baskısını tamamen ortadan kaldırmıyor. Piyasalarda genel beklenti, Fed'in bu toplantıda politika faizini sabit tutacağı yönünde yoğunlaşırken, olası bir enflasyon yükselişi senaryosuna karşı faiz artırımı ihtimali de masada duruyor.

Fed'in Faiz Kararını Etkileyen Faktörler

ABD'de haziran ayı enflasyon verileri, Fed'in temmuz toplantısında faizleri sabit tutması beklentisini güçlendiren önemli bir gelişme oldu. ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalarak, Mayıs 2020'den bu yana ilk kez düşüş kaydetti. Bu düşüşte, enerji maliyetlerindeki gerilemenin önemli bir payı bulunuyor. Mart, nisan ve mayıs aylarında artış gösteren enerji fiyatları, haziranda aylık bazda yüzde 5,7 geriledi. Bu durum, barınma ve gıda gibi diğer kalemlerdeki artışları dengeleyerek genel enflasyonun beklentilerin altında kalmasına katkı sağladı.

Ancak, enerji fiyatlarındaki düşüşe rağmen, enerji endeksi yıllık bazda hala yüzde 15,7 artış gösterdi. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek TÜFE ise aylık bazda yatay seyrederken, yıllık bazda yüzde 2,6 yükseldi. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de haziranda aylık bazda gerilerken, yıllık bazda yüzde 5,5 artarak beklentilerin altında kaldı. İstihdam piyasası ise tarım dışı istihdam artışının yavaşlamasına rağmen işsizlik oranının yüzde 4,2'ye gerilemesiyle genel olarak dirençli bir tablo çizdi.

Orta Doğu Gerilimi ve Petrol Fiyatlarının Etkisi

Temmuz ayı Fed toplantısı öncesinde küresel piyasaların en önemli gündem maddelerinden biri de Orta Doğu'daki yeniden alevlenen jeopolitik tansiyon. ABD ile İran arasındaki artan gerilim, petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden oluyor. Brent petrolün varil fiyatı, son dönemde mayıs ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıkarken, ABD'de benzinin ortalama fiyatı da haziran ayından bu yana ilk kez galon başına 4 doları aştı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, 25 Temmuz itibarıyla benzinin galon başına ortalama fiyatı 4,11 dolara yükseldi.

Bu durum, enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki baskısını yeniden artırma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, Orta Doğu'daki gelişmelerin seyrinin, Fed'in para politikası kararlarında belirleyici olabileceğini belirtiyor. Moody's Analytics Başekonomisti Mark Zandi, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması durumunda petrol fiyatlarının dengeye oturacağını öngörürken, savaşın sürmesi halinde enflasyonun yüksek kalma riskinin devam ettiğini vurguladı. Zandi, bu senaryoda Fed'in eylül toplantısında faiz artırımına gidebileceği ihtimalini de göz ardı etmiyor.

Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola da benzer bir görüşü paylaştı. Sonola, enflasyonun haziranda yavaşlamasına rağmen üretici ve ithalat fiyatlarındaki verilerin enflasyon baskılarının sürdüğüne işaret ettiğini belirtti. Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji maliyetlerini yeniden yükseltme tehdidiyle birlikte, Fed'in faizleri sabit tutmasını beklediğini ancak eylül ayına kadar durumu değerlendireceğini ifade etti. Dayanıklı iş gücü piyasasının enflasyona odaklanmaya devam etmek için alan sağladığını ancak Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanması, petrol fiyatlarının yükselmesi ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksinin artışını sürdürmesi halinde Fed'in yılın ilerleyen dönemlerinde sıkılaştırmaya gidebileceği uyarısında bulundu.

American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, haziran ayı enflasyon verilerinin Fed'in temmuz toplantısında faizleri sabit tutmasını sağlayacağını düşünse de, iş gücü piyasasındaki denge ve Orta Doğu'daki çatışma nedeniyle sonraki toplantılarda faiz artırımı ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Oxford Economics ABD Başekonomisti Nancy Vanden Houten ise Fed'in yılın geri kalanında faizleri sabit tutmasını beklediklerini, ancak enflasyonun gelecek yıl eylül ayına kadar faiz indirimini gerektirecek kadar düşmeyeceğini öngördüklerini dile getirdi.