F-35 Sürecinde Son Durum: ABD'den Açıklama, Türkiye'nin Alternatifleri ve KAAN Projesi

ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına dönüşüyle ilgili açıklamalarda bulundu. Demokrat Temsilci Wesley Bell'in Türkiye'nin F-35 programındaki durumu, CAATSA yaptırımları ve Hamas ile bağlantıları hakkında Başkan Donald Trump'a yönelttiği sorulara yanıt veren Bakanlık, Türkiye'nin F-35 programına katılımının önündeki en büyük engelin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemleri olduğunu yineledi. Açıklamada, "S-400 sorunu çözülmedi, Türkiye yükümlülüklerini yerine getirmeden satış gerçekleşmeyecek" ifadesi kullanıldı.

Bu açıklama, daha önce Başkan Trump'ın Ankara ziyaretinde dile getirdiği "Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" ve F-35 satışının değerlendirileceği yönündeki sözlerinin ardından geldi. Trump'ın bu çıkışları, Türkiye'ye F-35 teslimatının başlayacağı yönünde yorumlanırken, Dışişleri Bakanlığı'nın son açıklaması ise farklı bir algı oluşturdu. Ancak uzmanlar, her iki durum hakkında kesin hüküm vermek için erken olduğunu belirtiyor.

F-35 Programında Kongre Engeli ve Türkiye'nin Pozisyonu

F-35 satışının sadece başkanlık kararıyla yürüyen bir süreç olmadığına dikkat çeken uzmanlar, Kongre'nin 2019'da Türkiye'yi programdan çıkarırken yasal düzenlemelerle süreci güvence altına aldığını hatırlatıyor. Bu düzenlemeye göre, ABD Dışişleri ve Savunma Bakanlarının Türkiye'nin S-400 sistemlerine sahip olmadığına dair yazılı ve imzalı beyanlarını Kongre'ye sunması gerekiyor. Bu beyan olmadan Türkiye'ye F-35 teslimatı yapılamıyor.

Türkiye ise S-400 konusundaki pozisyonunu korurken, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Komisyonu Başkanı Hulusi Akar ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü gibi yetkililer, son haftalarda yaptıkları açıklamalarda çözüm sürecine yaklaşıldığını belirtmişti. Ankara'nın süreci olumlu gördüğü vurgulanırken, ABD ve Rusya arasındaki hassas denge ve İsrail'in olası girişimleri nedeniyle sürecin akamete uğrayabileceği ihtimali de göz ardı edilmiyor.

Alternatif Hava Gücü Planları: Eurofighter ve KAAN

Türkiye'nin hava gücünü F-35'lere endekslemediği, yaşlanan F-16 filosunun yerini dolduracak bir köprü uçağı arayışında alternatif yollar izlediği belirtiliyor. Bu kapsamda, Eurofighter Typhoon alımı için de görüşmelerin sürdüğü biliniyor.

Asıl kalıcı çözüm olarak milli muharip uçak KAAN projesi öne çıkıyor. KAAN'ın envantere girmesiyle Türkiye'nin bölgedeki hava gücünün rakipleriyle dengeleneceği öngörülüyor. Bu projenin F-35 sürecinden bağımsız olarak kendi takvimiyle ilerlediği vurgulanıyor.

KAAN projesinde kullanılan Amerikan yapımı GE F110 motorlarının tedarikinin de teorik olarak ABD Kongresi'nin onayına tabi olduğu, ancak bu durumun F-35 sürecindeki gibi S-400 şartına bağlı bir yasal engel taşımadığı belirtiliyor. Motor tedarikiyle ilgili Kongre'ye yapılan bildirim süresinin sorunsuz tamamlandığı ve herhangi bir itiraz gelmediği aktarılıyor. Bu durum, KAAN'ın gelişimini F-35 belirsizliğinden bağımsız kılıyor.

Sonuç olarak, F-35 meselesinin tek başına ele alınmaması gerektiği, Türkiye'nin bir yandan ABD ile diplomatik süreçleri yürütürken diğer yandan Eurofighter ve KAAN gibi kendi projeleriyle hava gücünü çeşitlendirdiği ifade ediliyor. Bu bağlamda, F-35'lerin gelip gelmemesinden ziyade, Türkiye'nin yakın vadede hava gücü ihtiyacını karşılama konusundaki hazırlığının esas soru olduğu belirtiliyor.