Emlak Sektöründe Yeni Dönem: Doğrulama Sistemi İlanları Yüzde 26 Azalttı
Ticaret Bakanlığı'nın hayata geçirdiği Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), emlak piyasasında önemli bir değişikliğe yol açtı. Satılık taşınmaz ilanlarında yüzde 26'lık bir düşüş yaşandı.
Emlak sektöründe spekülatif fiyat hareketlerinin önüne geçilmesi ve kayıt dışılıkla mücadele amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), ilan piyasasında belirgin bir etki yarattı. Sistemin devreye girmesiyle birlikte satılık taşınmaz ilanlarında yüzde 26'lık bir azalma kaydedildi.
Tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi ve sektördeki şeffaflığın artırılması hedeflenerek hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2024'te uygulanmaya başlandı. Sistemin ikinci aşaması ise 15 Şubat 2024 tarihinde satılık taşınmaz ilanları için de zorunlu hale getirildi. Bu düzenleme ile emlak ilanlarında güvenilirlik ve doğruluk ön plana çıkarıldı.
Yetkilendirme Süreci ve Doğrulama Logo
EİDS kapsamında, taşınmaz sahipleri kendi adlarına veya birinci derece yakınları aracılığıyla mülklerini ilana koyabiliyor. Ayrıca, e-Devlet üzerinden mülklerini seçerek emlak işletmelerini satış ilanı verme konusunda yetkilendirme imkanı da sunuluyor. Doğrulama süreci tamamlanan ve yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını belirten özel bir logo veya ibare yer alıyor. Taşınmaz sahibi tarafından verilen yetkinin süresi başlangıçta en fazla 3 ay ile sınırlı olup, ihtiyaç halinde uzatılabiliyor.
Bu sistemin temel amacı, yetkisiz kişilerce oluşturulan satış ilanlarını engellemek, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonlarını önlemek ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerine son vermek. Uygulamanın ilk sonuçları, ilan piyasasında önemli bir temizlenme yaşandığını gösteriyor.
İlan Sayısındaki Düşüş ve Veriler
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizleri sunan Endeksa'nın verilerine göre, EİDS'in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat ile 9 Haziran 2024 tarihleri arasında Türkiye genelindeki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı, 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye düştü. Bu düşüş, toplamda 415 bin 618 ilan anlamına geliyor ve yüzde 26'lık bir gerilemeye işaret ediyor. Son bir yıllık döneme bakıldığında ise satılık taşınmaz ilan sayısındaki azalmanın yüzde 25,4 olduğu gözlemleniyor.
Sektörden Değerlendirmeler
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, EİDS uygulaması sayesinde yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanların piyasadan önemli ölçüde temizlendiğini belirtti. Öğüt, şubat ayında EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme öngördüklerini ancak haziran verilerinin düşüşün beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini gösterdiğini ifade etti. Bu durumun, ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuşmasına katkı sağladığını vurgulayan Öğüt, hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağladığını hem de sektörün daha şeffaf hale geldiğini kaydetti. Öğüt, haziran ayının başlarından itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareketin başladığını ve bunun yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin doğal bir yansıması olduğunu sözlerine ekledi.
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu doğruladı. Büyükduman, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de bu düşüşte etkili olduğunu belirtti. Satıcıların ve alıcıların vergi ödememek için satış bedelini düşük gösterme eğiliminde olduklarını hatırlatan Büyükduman, bu durumun önüne geçmek için yeni yöntemlere başvurulduğunu söyledi. Fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılan duyurular, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışma gibi eski yöntemlere bir dönüş olabileceğini öngören Büyükduman, her satış için değerleme raporu alınması halinde bu tür sorunların aşılabileceğini dile getirdi.
