Diyarbakır Cezaevi Hafıza Müzesi ve Kültür Merkezi Olarak Yeniden Hayat Buluyor

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, eski Diyarbakır Cezaevi'nin hafıza müzesi ve kültür merkezi olarak yeniden düzenlenmesi çalışmalarını yerinde inceledi. Demokrasiye açılan bir hafıza kapısı olarak nitelendirilen yapının, cunta dönemlerinin demokrasiye ve insan haklarına verdiği zararları gelecek nesillere aktaracağını belirten Bakan Ersoy, merkezin aynı zamanda şehrin ihtiyaçlarına cevap veren 24 saat yaşayan çok amaçlı bir kültür merkezi olarak hizmet vereceğini söyledi. Bu dönüşüm projesinin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Temmuz 2021'deki Diyarbakır ziyareti sırasında dile getirdiği vizyonla başladığı belirtildi.

Demokrasinin Önemi Gelecek Nesillere Aktarılacak

Bakan Ersoy, yaptığı değerlendirmede, projenin temel amacının, askeri darbelerin ve cunta yönetimlerinin demokrasiyi askıya almasının toplum üzerindeki olumsuz etkilerini yeni nesillere aktarmak olduğunu vurguladı. Bu yapının, demokrasinin ülkeleri ve toplumları nasıl geliştirdiğini anlatacak tarihî bir merkez olarak kurgulandığını ifade eden Ersoy, insan haklarının askıya alındığı ve demokrasinin yaşanmadığı dönemlerin olumsuzluklarının, vatandaşların eğitilebileceği bir nokta olarak aktarılacağını belirtti. Bu kapsamda, yapının hafıza müzesi ve kültürel merkeze dönüştürülmesi kararı alındı.

Mülkiyet Devrinden Restorasyona Kapsamlı Süreç Tamamlandı

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatının ardından Adalet Bakanlığı, hükümlülerin diğer cezaevlerine nakil sürecini tamamladı. Ekim 2022'de sembolik bir törenle yapının kapısına kilit vurularak mülkiyeti Adalet Bakanlığından Kültür ve Turizm Bakanlığına devredildi. Bakanlık, 2022 sonunda alanı birinci derece tescilli korunacak yapı ilan etti. Restorasyon ve rölöve projelerinin onaylanmasının ardından 2024'te inşaat çalışmalarına başlandı. 2025 yılında korunacak yapıların güçlendirme çalışmaları tamamlandı, sonradan yapılan eklentiler kaldırıldı, çatı, elektrik ve mekanik düzenlemeler gerçekleştirildi. Şu anda teşhir ve tanzim çalışmalarına geçildi.

Danışma Kurulu ve Saha Çalışmalarıyla Konsept Oluşturuldu

Anı Müzesi'nin konseptinin oluşturulması sürecinde geniş kapsamlı bir danışma kurulu görev yaptı. Bu kurul, dönem tanıkları, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, tarihçiler ve akademisyenlerden oluştu. Ayrıca, o dönemde cezaevinde bulunmuş kadın ve erkek mahkûmlarla saha toplantıları düzenlenerek elde edilen tespitlerle projeye son şekli verildi.

Çok Amaçlı Kültürel Merkez Olarak Planlandı

Proje kapsamında, ilk üç blok Hafıza Müzesi ve çok amaçlı sergi salonu olarak kullanılacak. Diğer iki blokta ise büyük bir kütüphane yer alacak. 47 dönümlük alan üzerinde yükselen projede, 18 bin 500 metrekarelik bölüm müze ve kütüphaneye ayrılacak. Küçük bir kafeteryanın yanı sıra, geçmişte spor salonu olarak kullanılan alan 520 kişilik çok amaçlı bir salona dönüştürülerek tiyatro ve güzel sanatlar etkinliklerine ev sahipliği yapacak. Dış alanlarda kapsamlı peyzaj düzenlemeleriyle açık hava etkinliklerine de imkân sağlanacak. Tamamlandığında merkez, sadece bir hafıza müzesi olmanın ötesinde, bilim yuvası olarak da hizmet verecek.

Hedef 2027'nin İlk Yarısı

Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, projenin tamamlanma aşamasında olduğunu belirterek, elektrik ve mekanik düzenlemelerin son şeklinin verildiğini, teşhir ve tanzim çalışmalarının ardından merkezin muhtemelen 2027'nin ilk yarısında hizmete açılacağını duyurdu. Ersoy, bu tür yapıların tarihin korunması, yaşananlardan ders çıkarılması ve bilginin gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Merkez, geçmişte mağdur olmuş insanlara unutulmadıklarını gösterecek bir hafıza müzesi işlevi görecek ve aynı zamanda şehrin ihtiyaçlarını karşılayan bir kültür merkezine dönüşecek.

Ensarioğlu: Anıları Yaşatacak, Demokrasinin Kıymetini Anlatacak

AK Parti Diyarbakır Milletvekili Mehmet Galip Ensarioğlu, Diyarbakır halkının cezaevinin müzeye dönüştürülmesi talebini Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ilettiklerini ve bu talimatla projenin hız kazandığını belirtti. Yaklaşık kırk yıl önce bu cezaevinde kaldığını hatırlatan Ensarioğlu, yapılan çalışmaların aslına uygun olduğunu ve merkezin hem darbe dönemlerinin zararlarını anlatacağını hem de sosyal alanlarıyla Diyarbakır'ın önemli bir kültür merkezi olacağını söyledi. Ensarioğlu, merkezin acılardan ders çıkarılarak demokrasinin kıymetinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağına inandığını ifade etti.