Depozito Sistemi Tam Kapasiteye Ulaşıyor: İthalatta Azalma ve Cari Açığa Katkı Hedefleniyor
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ithalatında yüzde 35-40 azalma öngörüldüğünü ve cari açığa yıllık 600 milyon dolar katkı hedeflendiğini bildirdi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında önemli bir azalma öngördüklerini duyurdu. Öztürk, sistemin tam faaliyete geçmesiyle içecek ambalajı ham maddesi ithalatının yüzde 35 ila 40 oranında azalmasının beklendiğini belirtti. Sisteme şu ana kadar 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisinin dahil olduğunu ve sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısının 3 bin 673'e ulaştığını ifade eden Öztürk, mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısının ise 2 milyonu aştığını kaydetti.
Türkiye'de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini ve bu durumun doğal kaynakların gereksiz yere tüketilmesine yol açtığını belirten Öztürk, DOA Sistemi ile bu döngüyü tersine çevirmeyi amaçladıklarını vurguladı. Sistemin, üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ettiğini ve bu sayede yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin yeniden üretime kazandırıldığını sözlerine ekledi.
DOA Sistemi'nin Yaygınlaşması ve Hedefleri
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi'nin ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı gibi ilerlediğini belirten TÜÇA Başkanı Öztürk, ilk 10 günlük süreçte yaklaşık 20 milyon ambalajın vatandaşlar tarafından sisteme iade edildiğini bildirdi. Vatandaşlar, DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabiliyor. Sistemin yaygınlaştırılması kapsamında, başlangıçta yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle yola çıkıldığı ancak sistemin olgunlaşmasıyla ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulmasının hedeflendiği aktarıldı. Ayrıca, 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılması planlanıyor. Marketler, bakkallar ve büfeler gibi satış noktalarının da yıl sonuna kadar sisteme entegre edilmesi öngörülüyor.
Finansman Modeli ve Ekonomik Katkılar
DOA Sistemi'nin finansmanının kamu bütçesinden değil, piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlandığı açıklandı. Devletin bu sistemde finansör değil, düzenleyici ve denetleyici konumda olduğu belirtildi. Sistem, aynı zamanda yerli teknoloji yatırımlarını ve yeni istihdam alanlarını destekliyor. Halihazırda sahada 6 yerli depozito iade makinesi üreticisi bulunurken, iki yabancı üreticinin de tescil süreci devam ediyor. Saha operasyonlarında ise 21 yetkilendirilmiş operatör görev yapıyor ve bu sayının 35'e ulaşması bekleniyor.
Çevresel faydalarının yanı sıra, DOA Sistemi'nin sanayinin rekabet gücünü de artırması hedefleniyor. Avrupa Birliği'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü'ne uyum sürecinde, sistemin sağladığı yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddelerin Türk sanayisine önemli bir rekabet avantajı sunacağı öngörülüyor. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi amaçlanıyor. Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanırken, sistem sayesinde cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması hedefleniyor.
