Çekya'dan İstanbul Sözleşmesi'ne Veto: Onay Süreci İptal Edildi
Çekya hükümeti, İstanbul Sözleşmesi'nin onay sürecini iptal ederek sözleşmeden çekilme kararı aldı. Kararda, sözleşmedeki 'toplumsal cinsiyet' kavramı etkili oldu.
Çekya'da hükümet, Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi'nin (İstanbul Sözleşmesi) onay sürecini iptal etti. Bu karar, ülkenin sözleşmeden resmen çekildiği anlamına geliyor. Hükümetin bu adımında, sözleşmede geçen 'toplumsal cinsiyet' kavramının biyolojik cinsiyet yerine kullanılmasına yönelik itirazların etkili olduğu belirtildi.
'Toplumsal Cinsiyet' Tartışmaları Onay Sürecini Durdurdu
Çekya basınının aktardığı bilgilere göre, 2016 yılında sözleşmeyi imzalayan ancak bir türlü yürürlüğe koymayan mevcut hükümet, eski Başbakan Petr Fiala döneminde 2023'te başlatılan onay sürecini sonlandırma kararı aldı. Bu kararın temelinde, sözleşme metnindeki 'toplumsal cinsiyet' ifadesinin yarattığı tartışmalar yatıyor. Birçok senatörün de daha önce bu kavrama karşı çıktığı ve Ocak 2024'te Senato'nun sözleşmenin onaylanmasını reddettiği hatırlatıldı.
İstanbul Sözleşmesi'nin Arka Planı ve Türkiye'nin Durumu
İstanbul Sözleşmesi, asıl adıyla Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi, 2011 yılında İstanbul'da düzenlenen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi toplantısında kabul edilmişti. Sözleşme, kadına yönelik şiddetle mücadele ve aile içi şiddetin önlenmesi amacıyla uluslararası standartlar belirlemeyi hedefliyor.
Sözleşmenin bazı maddeleri, Türkiye'de de toplumsal cinsiyet eşitliği ve geleneksel aile değerleri üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle önemli tartışmalara yol açmıştı. Bu tartışmaların ardından Türkiye, 2021 yılında sözleşmeden çekilme kararı almıştı.
Uluslararası Süreçte Çekilmeler ve İmzalamayanlar
Avrupa Birliği, sözleşmeyi 13 Haziran 2017'de imzalamış olmasına rağmen, Rusya ve Azerbaycan gibi ülkeler sözleşmeyi imzalamayı reddetti. Çekya, Slovakya, Litvanya, Macaristan, Ermenistan ve Bulgaristan gibi ülkeler ise sözleşmeyi imzaladılar ancak kendi iç hukuklarında yürürlüğe koymadılar. Bu durum, sözleşmenin uluslararası alanda farklı yaklaşımlarla karşılaştığını gösteriyor. Son olarak Letonya da İstanbul Sözleşmesi'nden çekileceğini duyurmuştu.
